Uzunmüddətli araşdırma müəyyən edib ki, davamlı gündüz yuxusu ömrü qısalda bilər.
Bizim.Media “lent.az”-a istinadla xəbər verir ki, Massaçusets Briqam Ümumi Xəstəxanasının Tibb Mərkəzi və Raş Universiteti alimləri bu nəticəyə gəliblər.
“Ril Simpıl” nəşrinin yazdığına görə, 56 yaş və daha yuxarı olan 1338 nəfər arasında 19 il davam edən araşdırma zamanı tez-tez gündüz yatmağın ümumi ölüm halları ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib. Bu əlaqə yuxunun müddətindən asılı olmayaraq müşahidə olunub.
Gündüz yuxusu ilə ölüm riski arasındakı əlaqə
1997-ci ildə başladılan “Raş Yaddaş və Qocalma Layihəsi”nin məlumatlarına əsasən, yaşlı insanların 20 faizdən 60 faizə qədəri hər gün gündüz yatır. Lakin tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, özünü yaxşı hiss edən, amma gündüz həddindən artıq yatan yaşlı insanlarda neyrodegenerativ xəstəliklər, ürək-damar xəstəlikləri və digər ciddi problemlərin yaranma riski daha yüksəkdir.
Araşdırma necə aparılıb?
Əvvəlcə alimlər “gündüz yuxusu” üçün vaxt aralığını müəyyən ediblər. Buraya səhər saat 09:00-dan axşam 19:00-a qədər olan bütün yuxu epizodları daxil edilib və yuxunun müddəti ilə tezliyi nəzərə alınıb.
Daha sonra iştirakçılar iki qrupa bölünüb:erkən günorta yuxusu (11:00–15:00), gec günorta yuxusu (15:00–19:00)
Araşdırma göstərib ki, gündüz yuxusunun hər əlavə bir saatı ölüm riskini 13 faiz artırır. Hər əlavə gündüz yuxusu epizodu isə ölüm riskini 7 faiz yüksəldir. Bundan başqa, səhər saatlarında yatan insanların ölüm riskinin gündüz yatanlarla müqayisədə 30 faiz daha yüksək olduğu müəyyən edilib.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi, anestezioloq Çenlu Qao bildirib:
“Bu araşdırma gündüz yuxu rejimi ilə ölüm halları arasındakı əlaqəni göstərən ilk tədqiqatlardan biridir və sağlamlıq problemlərinin erkən aşkarlanması üçün gündüz yuxu rejiminin izlənməsinin böyük klinik əhəmiyyət daşıdığını ortaya qoyur. Artıq gündüz yuxusu ilə ölüm göstəriciləri arasında güclü əlaqənin olduğunu bildiyimiz üçün, sağlamlıq vəziyyətini proqnozlaşdırmaq və sonrakı pisləşmənin qarşısını almaq məqsədilə gündüz yuxusunu qiymətləndirən geyilə bilən cihazların istifadəsini əsaslandıra bilərik”.
Qao vurğulayıb ki, gündüz yuxusu ilə ölüm arasındakı əlaqə səbəb-nəticə deyil, statistik uyğunluq xarakteri daşıyır.
İnsan niyə gündüz yuxulu olur?
Məsələn, qalxanabənzər vəzi problemləri, diabet və psixi pozuntular kimi xroniki xəstəliklər gündüz yorğunluğunu artıraraq günorta yuxusunu daha cəlbedici edə bilər.
Tədqiqatçılar ürək-damar sistemi ilə bağlı problemlərin də gündüz yorğunluğunun əsas səbəblərindən biri olduğunu qeyd ediblər.
Bundan əvvəl həkimlər 60 yaşdan yuxarı insanlar üçün gündüz yuxusunun təhlükələri barədə də açıqlama vermişdilər. Mütəxəssislər bildiriblər ki, çox uzun yuxu bəzən sağlamlığa faydadan çox zərər verə bilər.
Bundan başqa, bir kardioloq axşam saatlarında edilməməli olan 7 vərdişi açıqlayıb. O, 20 illik infarkt müalicəsi təcrübəsindən sonra ürək-damar sağlamlığını yaxşılaşdırmağın sirlərini bölüşüb.
Bizim.Media
