Kabo-Verdedə ilk dəfə prezident qadın ola bilər

Kabo-Verdedə bazar günü keçirilən prezident seçkilərində keçmiş ədliyyə naziri Joana Roza ölkə tarixində ilk qadın prezident ola bilər.

Bizim.Media xəbər verir ki, bu barədə Associated Press məlumat yayıb.

Onun rəqibi ikinci müddətə namizədliyini irəli sürən hazırkı prezident Joze Mariya Neveşdir.

Ümumilikdə seçkilərdə altı namizəd iştirak edir. Onlardan heç biri səslərin yarıdan çoxunu qazana bilməsə, noyabrın 29-da ikinci tur keçiriləcək.
 

Rozanı müxalifətdəki Demokratiya Hərəkatı dəstəkləyir. O, Kabo-Verde 1975-ci ildə Portuqaliyadan müstəqillik qazandıqdan sonra prezidentliyə namizədliyini irəli sürən ilk qadındır. Ölkədə qadınlar hökumətdə yüksək vəzifələr tutsalar da, indiyədək heç biri prezident və ya baş nazir olmayıb.

Kabo-Verdedə parlament idarəetmə sistemi mövcuddur. Əsas icra səlahiyyətləri hökumətin siyasətini müəyyən edən baş nazirə məxsusdur. Prezidentin rolu əsasən təmsilçilik xarakteri daşısa da, dövlət başçısı birbaşa səsvermə yolu ilə seçilir və qanunvericilik qərarlarına veto qoymaq hüququna malikdir.

Afrikanın qərb sahillərində yerləşən, təxminən 500 min əhalisi olan ada dövləti rəqabətli seçkiləri və hakimiyyətin dinc yolla ötürülməsi ilə seçilir. Bu, region üçün nadir haldır. Xaricdə yaşayan və səsvermə hüququ olan Kabo-Verde vətəndaşlarının sayı təxminən 77 min nəfərdir ki, bu da bütün seçicilərin beşdə birinə yaxındır.
 

Kabo-Verde Universitetinin politologiya və gender araşdırmaları üzrə müəllimi Rozelma Evora bildirib ki, bir çox sakin ölkə rəhbərliyinin əhalinin gündəlik problemlərindən uzaq olduğunu düşünür. Onun sözlərinə görə, məhdud iqtisadi imkanlar gəncləri daha yaxşı fürsətlər axtarmaq üçün xaricə köçməyə məcbur edir.

2021-ci il seçkilərində səslərin təxminən 52 faizini qazanaraq qalib gələn Neveş mənzil, səhiyyə və təhsil sahələrində vəziyyətin yaxşılaşdırılması, yeni iş yerlərinin yaradılması və maaşların artırılması üçün partiyalararası razılığa nail olmağa çalışacağını vəd edir. Evoranın fikrincə, hazırkı prezident statusu Neveşə, o cümlədən xaricdəki seçicilər arasında daha çox tanınmaq üstünlüyü verir.

Rozanın namizədliyi qadınların cəmiyyətdəki rolu ilə bağlı ənənəvi təsəvvürlərə də meydan oxuyur. Evoranın sözlərinə görə, Kabo-Verde cəmiyyəti hələ də kifayət qədər patriarxaldır.

Roza özü siyasi qüvvələr arasında tarazlığın qorunmasının vacibliyini vurğulayır. O hesab edir ki, ölkəyə Neveşi dəstəkləyən və hökumətlə bələdiyyələrin əksəriyyətinə nəzarət edən Kabo-Verde Müstəqilliyi uğrunda Afrika Partiyasına (PAICV) qarşı tarazlayıcı qüvvə lazımdır.
 

May ayında PAICV parlamentdə çoxluğu əldə edərək Demokratiya Hərəkatının onillik hakimiyyətinə son qoyub. Roza qalib gələrsə, prezident hakimiyyəti yenidən hökumətə müxalif olan siyasi qüvvənin əlinə keçəcək.

Kabo-Verdeli yazıçı Rozario Luş hesab edir ki, seçkilərdə namizədin cinsindən daha çox seçicilərin partiya üstünlükləri rol oynaya bilər.

“Bizim siyasətdə çoxlu qadın var, lakin qadınların maraqlarına xidmət edən siyasətimiz yoxdur”, – deyə o bildirib.

Lușun sözlərinə görə, Kabo-Verdedə qadınlar ailələrinin maddi təminatına böyük məsuliyyət daşıyırlar, lakin dövlət siyasətində bu yük kifayət qədər nəzərə alınmır.

Bizim.Media