Hollandiyalı psixoloqların təcrübələri yaddaş haqqında məşhur mifləri təkzib edib. Təkrarlanan nəzarət əminlik yaratmır, əslində onu silir.
Giriş qapısının dəstəyini dəfələrlə yoxlamaq və ya bağlı mənzilə qayıtmaq vərdişi zəif yaddaş və ya nevroz əlaməti deyil. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, bu davranış xüsusi bir idrak sayıqlığından qaynaqlanır. Belə insanların beyinləri insanların əksəriyyətinin sadəcə görməzdən gəldiyi şeyləri qeyd etmək üçün proqramlaşdırılıb.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu barədə “siliconcanals.com” saytı məlumat yayıb.
Yaddaş paradoksu: niyə yenidən nəzarət şübhə yaradır
Sağlam düşüncəyə əsasən, bir hərəkətin etibarlılığına nə qədər tez-tez əmin olsaq, əminlik hissi bir o qədər güclü olar. Lakin holland psixoloqlarının təcrübələri bunun tam əksini sübut edib.
Sınaqlar zamanı iştirakçılar dəfələrlə sobanı yandırıb-söndürüblər. Onlarla təkrarlamadan sonra son hərəkətin xatirələri silinib, bulanıqlaşıb və qeyri-müəyyən hala gəlib.
Səbəb insan beyninin işləmə tərzindədir. Adi bir hərəkət dəfələrlə təkrarlandıqda, neyron şəbəkəsi onu avtomatik rejimə keçirir. Qapı avtopilot rejimində kilidlənir və yaddaşda aydın bir zehni izin yaranmasının qarşısını alır.
Bu daimi nəzarətin arxasında dərin məsuliyyət hissi dayanır. Bu şəxsiyyət tipinə malik insan ən kiçik bir səhv etməkdənsə, bir az qəribə görünməyə üstünlük verər.
Bu xüsusiyyət həyatın bütün sahələrinə nüfuz edir:
Ünsiyyət: məktub göndərilməzdən əvvəl dəfələrlə təkrar oxunur və təhlükəsiz çatma barədə mesaj heç bir sorğu olmadan göndərilir.
İnsanlara diqqət: bu insanlar tibbi müayinənizin və ya vacib bir müsahibənin tarixini mütləq xatırlayan dostlarınızdır.
Elmi tərif: Dürüstlük nədir?
Psixologiyada bu güclü davranış modeli dürüstlük adlanır. Bu, dəmir kimi özünüintizam, ehtiyatlılıq və hər şeyi mükəmməlliyə doğru görmək istəyini əhatə edir.
Uzunmüddətli müşahidələr göstərir ki, yüksək səviyyədə dürüstlük peşəkar nailiyyətlər, sağlam vərdişlər və hətta uzunömürlülüklə birbaşa əlaqəlidir. Məsuliyyətli insanlar intuitiv olaraq ömrü qısaldan risklərdən qaçırlar. Sevgidə onlar möhkəmdirlər, baxmayaraq ki, tez-tez "Hər şeyi bağladınmı?" deyə soruşan daimi nəzarəti daha qayğısız tərəfdaşları yorğunlaşdıra bilər. İşdə isə böhran başlamazdan əvvəl kritik səhvləri görənlər məhz onlardır.
Sağlamlıq ehtiyatlılıq və ya həyəcan siqnalı
Fərdi xüsusiyyətlərlə klinik təzahürlər arasında aydın bir fərq qoymaq vacibdir. Qapıya birdəfəlik qayıtmaq tamamilə normal gündəlik təcrübədir.
Lakin əgər daimi yoxalam və nəzarət bezdirici bir rituala çevrilirsə, artan narahatlıq fonunda dəfələrlə təkrarlanırsa və emosional rahatlama vermirsə, bu, kompulsiv pozuntudur. Bu vəziyyət uğurla müalicə edilə bilər və bu halda peşəkar kömək almağa dəyər.
Bizim.Media
