Åžeyxin qardaşı yenÉ™ vÉ™hhabilÉ™rdÉ™n danışdı 

Qafqaz MüsÉ™lmanları Ä°darÉ™sinin sÉ™dri Hacı Allahşükür PaÅŸazadÉ™nin qardaşı, deputat CavanÅŸir PaÅŸazadÉ™ “Qafqazinfo”ya müsahibÉ™ verib.

Moderator.az  toxunulan mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™rin aktuallığını nÉ™zÉ™rÉ™ alaraq hÉ™min müsahibÉ™ni öz oxucularına tÉ™qdim edir:

- CavanÅŸir müəllim, ölkÉ™dÉ™ son günlÉ™r dini durumla baÄŸlı yaranmış vÉ™ziyyÉ™ti necÉ™ qiymÉ™tlÉ™ndirirsiniz?

- Son günlərdə din adı altında, başqa etiqadlara qulluq edən insanlar bir az baş qaldırıb. Bu da bizi narahat edir.

Azərbaycan xalqı açıq şəkildə istəyir ki buna təpki göstərilsin. Biz müsəlman dövlət deyilik, ancaq müsəlman xalqıq. Dinimiz müsəlman dinidir. Min illərlə bu dinlə yaşamışıq və yaşamaqda da davam edirik.

- Siz bir neçə gün öncÉ™ dini durumla baÄŸlı mediaya açıqlama verdiniz. VÉ™hhabilÉ™rin xarici dövlÉ™tlÉ™r tÉ™rÉ™findÉ™n maliyyÉ™ləşdirildiyini qeyd etdiniz. Bu çıxış birmÉ™nalı qarşılanmadı. Ä°stÉ™rdim o mÉ™sÉ™lÉ™yÉ™ bir dÉ™aydınlıq gÉ™tirÉ™siniz. Çünki mÉ™sÉ™lÉ™yÉ™ SÉ™udiyyəƏrÉ™bistanın AzÉ™rbaycandakı sÉ™firi dÉ™ münasibÉ™t bildirib…

- BÉ™li, mÉ™n belÉ™ bir müsahibÉ™ vermiÅŸdim. O müsahibÉ™dÉ™ dÉ™ dediklÉ™rim É™ksini tapmışdı. Siz bildiyiniz kimi ÅŸeyx hÉ™zrÉ™tlÉ™rinin vÉ™ QazilÉ™r Åžurasının birgÉ™ bÉ™yanatı olmuÅŸdu. O bÉ™yanatla  baÄŸlı mÉ™nÉ™ dÉ™ sual verdilÉ™r. BelÉ™ çıxır ki, mÉ™n orada demiÅŸÉ™m ki onları maliyyÉ™ləşdirÉ™n SÉ™udiyyÉ™ ƏrÉ™bistanı Krallığıdır. Yox belÉ™ deyil. SÉ™udiyyÉ™ ƏrÉ™bistanda onların özlÉ™rinÉ™ dÉ™ aidiyyatı olmayan bÉ™zi cÉ™rÉ™yanlar inkiÅŸaf edib. MÉ™n SÉ™udiyyÉ™ dövlÉ™tini nÉ™zÉ™rdÉ™ tutmuram. Bir neçə il É™vvÉ™l siz özünüz dÉ™ ÅŸahidsiniz ki, onlar SÉ™udiyyÉ™ ƏrÉ™bistanın É™ksinÉ™ gedirdilÉ™r.

- Yəni demək istəyirsiniz ki, söhbət dövlət siyasətindən yox, dövlətdəbaş verən hadisələrdən gedir…

- Bu eyniylÉ™ AzÉ™rbaycanda da, qonÅŸu dövlÉ™tlÉ™rdÉ™ dÉ™ var.  Dağıstanda olan hadisÉ™lÉ™r heç dÉ™ dövlÉ™tin öz siyasÉ™ti deyil ki…  BaÅŸqa dövlÉ™tlÉ™rin siyasÉ™tini, sakitliyini qÉ™bul etmÉ™yÉ™n qüvvÉ™lÉ™r hay-küy yaratmaq istÉ™yirlÉ™r. Bu tÉ™miz qÉ™lbi olmayan insanlar tÉ™rÉ™findÉ™n edilir. YÉ™ni bir daha deyirÉ™m ki, mÉ™nim fikirlÉ™rim hÉ™min ölkÉ™dÉ™ rÉ™smi dövlÉ™t siyasÉ™tinin bu ÅŸÉ™kildÉ™ yürüdülmÉ™si ilÉ™ baÄŸlı olmayıb.

- Son iki hÉ™ftÉ™dir ki, bu mövzu ciddi ÅŸÉ™kildÉ™ müzakirÉ™ olunur. HÉ™yÉ™can tÉ™bili çalınıbsa, demÉ™li mÉ™sÉ™lÉ™ ciddidir. AzÉ™rbaycan bu vÉ™ziyyÉ™tdÉ™ nÉ™etmÉ™lidir?

- Başqa dövlətlərdən fərqli olaraq, Azərbaycanda elə də qlobal durum yoxdur. Bəli, bu gün onun qabağını almaq lazımdır. Vaxtında bunun qabağını alsaq, gənclərə başa salsaq, yaxşı olar. Çünki onlar da bizim vətəndaşlardır. Gələcəkləri puç olmasın. Bu gündən həyəcan təbili çalınmalı, qanun qəbul edilmədir. O gün çıxışımda dedim ki, əgər bunlar Suriyaya müharibəyə gedirsə, onlar Azərbaycan vətəndaşıdır. Bunlar Azərbaycan dövlətinin siyasətini bilmirlər ki? Bilmirlər ki, bizim Suriyaya ilə bağlı mövqeyimiz nədir? Bu mənim dövlətimin mövqeyinə, cənab prezidentin apardığı siyasətə ziddir. Suriyaya qarşı dövlət hansı mövqeyi tutarsa, vətəndaş da o mövqede olmalıdır. Belə durumda orada ölənlərin da statusu müəyyən olunardı. İndiki şəraitdə isə kiminsə harada, hansı şərtlə döyüməsi, öləndən sonra şəhid statusu verilməsi qeyri-ciddi söhbətlərdir.

- QMÄ° sÉ™dri çıxışında açıqlamışdı ki, ölkÉ™dÉ™ bÉ™zi mÉ™mur övladları bu tÉ™riqÉ™tlÉ™rÉ™ qoÅŸulanlara kömÉ™k edirlÉ™r. MÉ™n bilmÉ™k istÉ™yirÉ™m ki, konkret adlar varmı? 

- ƏgÉ™r bu problem AzÉ™rbaycanda varsa, demÉ™li içindÉ™ mÉ™mur da var, adi insanlar da. Bu QMÄ°-nin öz siyasÉ™tidir. DövlÉ™t var, onun qarşısında hesabat verir vÉ™ lazımı tÉ™dbirlÉ™r görülür. MÉ™n kiminsÉ™ adını çəkÉ™ bilmÉ™rÉ™m. Bu mÉ™nim sÉ™lahiyyÉ™timÉ™ aid deyil. Amma faktiki  olaraq belÉ™ mÉ™murlar var. Bunu siz dÉ™, mÉ™n dÉ™ bilirik. KüçəlÉ™rdÉ™ gÉ™zÉ™ndÉ™ çox biÉ™dÉ™b ÅŸÉ™kildÉ™ saqqal saxlayıb gödÉ™k ÅŸalvar geyinirlÉ™r. Baxırsan ki, cavan insandır. Yanındakı qadına hörmÉ™tsizlik edir. ElÉ™ bil qadın onun kölÉ™sidir. MüsÉ™lman dinindÉ™ qadına o qÉ™dÉ™r hörmÉ™t var ki… MÉ™sÉ™lÉ™n, mÉ™n MontindÉ™ yaÅŸayıram. Orda da elÉ™lÉ™ri var. HÉ™m dÉ™ orda çeçenlÉ™r yaÅŸayır. ÇeçenlÉ™rin tÉ™sirindÉ™ndirmi yoxsa, baÅŸqa tÉ™sirdÉ™nmidir deyÉ™ bilmÉ™rÉ™m. Öz ailÉ™lÉ™rini mÉ™cburÉ™n o formada geyindirirlÉ™r. KörpÉ™ 3-4 yaşında olan uÅŸağın üstünÉ™ qara xalatı salırlar. BeÅŸ yaşında qızın bÉ™dÉ™nini, ruhunu qaraldırlar. KimÉ™ lazımdır bu? Bununla nÉ™yÉ™ nail ola bilÉ™rlÉ™r? ƏgÉ™r bu muzdla gedib döyüşürsÉ™, muzdla ÅŸÉ™hidlik, cÉ™nnÉ™tlik olmaz ki… Ya da ki bizim vÉ™tÉ™nimiz var, onu qorumaÄŸa gedirlÉ™r? Bu cür hallar AzÉ™rbaycanda yox, xarici dövlÉ™tlÉ™rdÉ™ daha çoxdur. Bu hÉ™m dÉ™ AzÉ™rbaycana qarşı xarici tÉ™zyiq vasitÉ™sidir. BÉ™zi qüvvÉ™lÉ™r AzÉ™rbaycanın dövlÉ™t başçısının artan nüfuzunu qÉ™bul edÉ™ bilmir. ÖlkÉ™dÉ™ sakitliyin olması onları narahat edir. XaricilÉ™r dÉ™ gÉ™lib bunu görürlÉ™r. Heç É™n sivil dövlÉ™tdÉ™ bu cür inkiÅŸaf yoxdur. Bu gün Ukraynada, Suriyada ondan É™vvÉ™l bÉ™zi ölkÉ™lÉ™rdÉ™ olan vÉ™ziyyÉ™tlÉ™ri görürük. Bunları vahimÉ™ basıb ki, necÉ™ olur ki, balaca bir dövlÉ™t, xalq o boyda nÉ™hÉ™ng dövlÉ™tlÉ™rin içindÉ™ bu formada sıçrayış edib. Az bir vaxtda gÉ™lib dövlÉ™tlÉ™r arasında nüfuz vÉ™ söz sahibi olublar. ƏlbÉ™ttÉ™, bunlar bunu hÉ™zm edÉ™ bilmir. Ä°lham Əliyevin böyük siyasÉ™tçi olması özünü dünyada baÅŸ verÉ™n son proseslÉ™rin fonunda daha yaxşı göstÉ™rdi…

- Xarici amillÉ™rin rolu konkret necÉ™ ola bilÉ™r?

- Məqsəd odur ki, Azərbaycanda sakitlik olmasın. Təbii ki Azərbaycan xalqı bunu başa düşməlidir. Xalq görməlidir ki, hay-küy olan dövlətlərdə vəziyyət bu gün nə yerdədir? Görəsən, 50, 70 ilə onlar özlərinə gələ biləcəklərmi?

- Yeri düşmüşkən, Suriyada olan son durumu necəqiymətləndirirsiniz?

- Orda baş verən daxili proseslərdir. Daxildə o qədər düşmənçilik yarandı ki, artıq bunlar bir-birindən əl çəkə bilmirlər. Onların əlində o qədər silah var ki… İnsanlar belə vəziyyətə öyrəşiblər. Bəzi anlaşmalar gedir. Mən elə bilirəm ki, Suriya iqtidarı təslim olmadı. Ancaq çox pis vəziyyətdədir. Hər iki tərəf burda uduzdu. İstər dövlətçilik, istərsə də onu yaradanlar uduzdu.

- BizimkilÉ™rin daha çox Ä°ranın, TürkiyÉ™nin É™razisindÉ™n keçərÉ™k Suriyaya getdiyi vurÄŸulanır. Sizin bu barÉ™dÉ™ mÉ™lumatınız varmı? 

- Bu vətəndaşlar bir çox dövlətlərin ərazisindən keçir. İçərilərində 1, 2 il başqa dövlətlərdə yaşayanlar da var. O şəkildə ora keçənlər də var. Bunlar milliyətcə azərbaycanlı olur. Əgər onlar bizim vətəndaşlarımızdırsa, hətta onları bu addımına görə vətəndaşlıqdan belə məhrum etmək olar. Bu vətənpərvərlik deyil. Eləcə xasiyyətdir. Türkiyədə Rusiyada uzun müddət yaşayıb turist kimi sərhədi keçirlər. Azərbaycanda bəzi saytlarda da buna çağırış edirlər. Suriyanı qardaş kimi göstərirlər. Elə bilirlər ki Suriyaya getdinsə, cənnətin qapıları üzünə açılacaq. Bu cür saytlarla da mübarizə aparmaq lazımdır. Bunu yazanlar Azərbaycanı istəyən adamlar deyil, 3-5 manatla onları aldadıb aparırlar. Bununla həm özlərini, həm də ailələrini yazıq edirlər.

- SÉ™rhÉ™ddÉ™ hÉ™r hansı bir forma, qayda tÉ™tbiq elÉ™mÉ™klÉ™ bunların qarşısını almaq mümkündürmü?

- Mən təklif etmişdim ki, Suriyaya gedən azərbaycanlılar Azərbaycan vətəndaşlığından çıxarılsın. Orada müharibə nə vaxtsa bitəcək. Müharibə qurtardı, vəziyyət düzəldi, xalq onu qəbul etməyəcək. Qanun qanundur. Həmin şəxslər Azərbaycan vətəndaşı ola bilməz. Həmin şəxslər qanunsuz hərəkətləri ilə bizə zərər verə bilərlər. Elə vətəndaşlar bizə lazım deyil. Onlar vicdanını itirən, xəstə vətəndaşlardır.

- MÉ™sÉ™lÉ™ ilÉ™ baÄŸlı müxtÉ™lif fikirlÉ™r sÉ™slÉ™ndirilir. Kimisi burada mÉ™drÉ™sÉ™açılmağını, maariflÉ™ndirmÉ™ iÅŸlÉ™rinin aparılmasını, kimisi DÄ°N-in mübarizÉ™aparmasını çıxış yolu kimi görür. SizcÉ™, nÉ™ etmÉ™k olar? 

- İnformasiya ilə işləmək, saytlarla əməkdaşlıq etmək lazımdır. Dövlətçiliyi dəstəkləyən saytlara imkan yaradılmalıdır. Orta məktəblərdə, xüsusən, oğlanların bunlara qarşı hazırlaşdırılmağı lazımdır. Dindən qorxmamaq məktəblərdə öyrədilməlidir. Biz azərbaycanlıyıq, müsəlmanıq, heç kim bizi bundan ala bilməz. Biz həqiqəti, doğrunu, dinimizin tolerantlığını desək, yenə də azdır. Buna mətbuat da diqqət ayırmalıdır. Uşaqlara tərbiyələndirici yazılar təqdim etməlidirlər. Saytlarda dəhşətli mövzular yazırlar. Bunlar gənclərin tərbiyəsinə, bizim gələcəyimizə təsir edir. Bəli, bugünkü hadisələrdən dövlət, xalq, vətən naminə qorxmaq lazımdır. Orta məktəbdə əmək dərsləri keçirilir. Bu nə üçündür? Həmin dərslər insanları əməyə səsləməyə xidmət edir. Musiqi dərsləri var ki, uşaqları musiqi barədə məlumatlandırır. Din də elə. Bundan niyə qorxmaq lazımdır axı? Qorxuruq, demirik, insanlarda, cavanlarda boşluq yaranır. Nəticədə uşaqların beyninə başqa şeylər girir. Əgər onların informasiyası olsa, vəhhabilərin dediklərinə inanmaz, onlar yeni qaydalarla tənzimlənən dinlərinə uymazdılar. Ata-babalarının dininə sahib çıxar, heç kimə həmin dinə dəyişiklik etmək üçün icazə verməzdilər.

- Bu yaxınlarda QMÄ° fitva verdi, ancaq buna münasibÉ™tlÉ™r birmÉ™nalı olmadı. MüxtÉ™lif dindarlar, icmalar dedilÉ™r ki, QMÄ°-in fitva vermÉ™k sÉ™lahiyyÉ™ti yoxdu. Siz dÉ™ ifadÉ™nizdÉ™ fitva yox, bÉ™yanat sözünü iÅŸlÉ™tdiniz. Siz, bilÉ™rÉ™kdÉ™nmi belÉ™ dediniz?

- Xeyr. Bilərəkdən demədim. Bu, mənim sahəm deyil. Fitva verməyə Qazilər Şurasının ixtiyarı var. Bu da qanunidir. Bunu deyənlər, həmin boşluğu yaradan ruhanilərdir. Əvvəla, fitvanın təsiri bilinməlidir. Onu akademiklər hazırlayır. Onların içində Vasim Məmmədəliyev, İsrafil müəllim, Ziyad Səmədzadə kimi akademiklər, bu itihamı səsləndirənlərə dərs deyə biləcək adamlar var. Fitvanı belə insanlar təsdiq edir, onların adından verilir. Fitvanı verməkdə məqsəd yaxşılıqdır. Min illərdir ki, dinimiz var, dövlətimiz, xalqımız buna qulluq edir. Axıra qədər bu dinə qulluq etmək istəyirik. Cənab prezidentin apardığı siyasəti dəstəkləyirik. Bölgələrdə olan dindarlar da bunu istəyirlər. Yəni, əsl dini.

- KütlÉ™vi bazarlarda vÉ™hhabiliyin daha çox yayılması mÉ™lumunuzdur. Sizin fikirlÉ™riniz necÉ™dir? DoÄŸrudanmı bu, nÉ™zarÉ™tsizlikdÉ™n yaranır? SöhbÉ™t daha çox “Binə” vÉ™ â€œSÉ™dÉ™rÉ™k” bazarlarından gedir.

- Ümumiyyətlə, Bakı kimi bir şəhərdə, “Sədərək”, “Binə” kimi bazarların qurulmasının əleyhinəyəm. Bu qadağa dövlət siyasəti olmalıdır. İstəyir bazar, istəyir başqa yer olsun, iki-üç minə qədər insandan yuxarı insanı bir yerə yığmaq lazım deyil. Hər gün 50 min insan toplaşan bir yerdən nə desən gözləmək olar. Bu bazarlar həm də Azərbaycanın iqtisadiyyatına zərər verir. Şəhərin yarısında tıxac yaradan həmin bazarlardır. Nə səhər, nə də ki axşam tərəfi Bakıya giriş-çıxış mümkün olmur. Hamısı bu bazarların hesabına. Şıxov tərəfdən şəhər cəmi bir giriş var. Bu bazarlar da elə orda yerləşir. Ora gedən və qayıdan işçilər hərəsi bir maşındadır. Əlli min insan yığılıb həmin yerə. Orada gedən proseslərə nəzarət oluna bilmir. Bizim dövlətimizi gözü götürməyənlər, içimizdə olan düşmənlər belə yerlərdə özlərinə yuva tapırlar. Əlli min insanın içində özlərinə beş min havadar tapırlar. Bu insanlar iyirmi min insana təsir edirlər. Digər tərəfdən də, siz baxın, ora tez-tez yanır. Yandıqdan sonra isə həmin yerə müdaxilə mümkün olmur. Bəlkə də həmin bazarlarda narkotik maddələr saxlayırlar. Bunu paylamaq, oradan çıxartmaq lazımdır. Bu insanların beyni pozulub. Söhbətin nə olduğunu anlamayanlar belə onlara qoşulurlar. Yığışıb danışırlar, şəklini çəkib başqa yerlərdə nə qədər tərəfdarları olduqlarını göstərirlər. Məncə, ilk növbədə ora ləğv olunmalıdır. Kimsə nəyə görə, başqasının hesabına pul qazanmamalıdır. Birdən elə bilərlər ki, mən belə danışmaqala kiminsə bazarının, biznesinin əleyhinəyəm. Ona görə də “Sədərək” və ya “Binə” olmur, lap adı nə olur olsun, söhbət bugün yaşanan vəziyyətdən gedir. Kiminsə biznes maraqlarına toxunar deyin, mən dövlətimin mövqeyini, mənafəeyini arxa plana keçirə bilmərəm. Getsinlər başqa yerdə pul qazansınlar. Boş yerlər çoxdur. Adam sayı az olan çoxlu obyektlər açsınlar. Camaat paylansın. Bütün müəssisə və təşkilatlarda həqiqi dini dəyərlərimizə hörmət ifadə olunmalıdır. Avropanın hər yerində dini atributlar asılıb. Biz bir fatihə verməyə utanırıq. Elə deyirik ki, başqasının dini yaxşıdı, bizimki pisdir. Bizim dinin nəyi pisdir? Bayramım bayram, geyimim geyimdir. Sivil şəkildə yaşayırıq. Namazımı da qılıram, orucumu da tuturam. Məndən niyə qorxmalıdırlar? İlk məsələ mətbuatdır. Bu məsələ mərbuatda həll olunmalıdır. Xalq maariflənməlidir. Televiziyalarda dinlə bağlı verilişlər olmalıdır.

- Milli MÉ™clisin spikeri Oqtay ÆsÉ™dov deyib ki, Qurani-KÉ™rim AzÉ™rbaycan dilindÉ™ oxunmalıdır. Bu mÉ™sÉ™lÉ™yÉ™ münasibÉ™tiniz necÉ™dir?

- Bu barədə məlumatsızam. Amma bir məqam var, tutaq ki, 50 dil var. Həcc ziyarətinə getmişik, namaza oturmuşuq , 50 nəfər öz dilində namaz qılsa, nə olar? Bundan din çıxar? Əgər dilimiz başqadırsa, Məkkə niyə yaranıb? Məkkə birlik, vəhdət üçün yaranıb. Bu da bir siyasətdir. İldə bir dəfə dünyanın hər yerindən ora adam gedir. Əgər biz bunu ayırsaq, hərənin bir Allahı olacaq, büdpərəstlik yaranacaq.