Alimlər Marsın terraformalaşdırılması — yəni soyuq və yaşayış üçün əlverişsiz planetin daha qonaqpərvər bir dünyaya çevrilməsi imkanlarını aktiv şəkildə araşdırırlar. Təklif olunan yanaşmalardan biri atmosferi tədricən qızdırmaq üçün xüsusi aerozolun püskürdülməsidir ki, bu da Yer kürəsindəki həyat formalarına uyğun şəraitin yaradılmasında ilk addım ola bilər.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu barədə məlumat elmi dairələrin son hesabatlarında yer alıb.
Tədqiqatların yol xəritəsi
Çikaqo Universitetinin geofizika elmləri üzrə dosenti Edvin Kayt Koloradoda keçirilən "Space Resources Roundtable" toplantısında tədqiqatların ətraflı planını təqdim edib. Onun sözlərinə görə, məqsəd terraformalaşdırmanın mütləq lazım olduğunu sübut etmək deyil, bunun üçün nə tələb olunacağını, xərclərini və hansı riskləri daşıdığını obyektiv qiymətləndirməkdir.
"Yerdən kənarda dayanıqlı yaşayış məskənlərinin və biosferlərin yaradılması nəhəng elmi və texniki çağırışdır. Lakin həyatı planetimizin hüdudlarından kənara yaymaq istəyiriksə, bu çətinliyin öhdəsindən gəlməliyik", — deyə Kayt bildirib.
O vurğulayıb ki, tədqiqatlara qoyulacaq nisbətən kiçik investisiyalar Marsın elmi şəkildə öyrənilməsi davam etdikcə, gələcəkdə orada həyatın genişləndirilməsi imkanını qoruyub saxlamağa imkan verəcək.
Mümkün texnologiyalar
Nəzərdən keçirilən metodlar arasında bərk cisimli istixana membranlarının istifadəsi də var ki, bu da bazalarda rütubətin əldə edilməsi və həyatın təmin olunması üçün ən yaxın praktiki nəticələri verə bilər. Marsın təbii istixana effektinin gücləndirilməsi planetin geniş bölgələrini qızdıra bilsə də, bir çox detallar hələ də işlənilməlidir.
Kayt və həmkarları həmçinin nümayiş missiyası konsepsiyasını da araşdırırlar: kiçik avtomatik modul təxminən 500 metr hündürlükdə 1 kiloqramdan az süni hissəciklər püskürdəcək və lazer vasitəsilə onların yayılmasını izləyəcək. Bu texnologiya ilkin olaraq Yerdə — NASA-nın Mars şəraitini simulyasiya edən unikal "Planetary Aeolian Laboratory" laboratoriyasında sınaqdan keçiriləcək.
Məlum olmayan amillər
Alimlər etiraf edirlər ki, hazırda Marsın biosferi dəstəkləyə biləcəyini iddia etmək üçün kifayət qədər məlumat yoxdur. Bunun üçün yeraltı su buzlarının daha dəqiq xəritələri, iqlim orbitalları, Mars torpağı nümunələrinin Yerə qaytarılması və beynəlxalq əməkdaşlıq tələb olunur.
Edvin Kayt ümidvar olduğunu bildirib ki, Çin özünün "Tianwen-3" missiyası çərçivəsində planetin müxtəlif bölgələrindən toplanmış nümunələri dünya elmi ilə bölüşəcək. O, həmçinin Marsdakı su ehtiyatlarını daha yaxşı anlamağa kömək edəcək "International Mars Ice Mapper" layihəsini də qeyd edib.
Uzun bir yol
Aerozol ilə aparılan ilkin təcrübələr uğurlu olarsa, bu, daha irimiqyaslı dövlət proqramları üçün əsas yaradacaq. Lakin ən optimist ssenaridə belə, kilometrlərlə ölçülən ərazinin qızdırılması azı on il çəkəcək, ətraf mühitin genişmiqyaslı dəyişdirilməsi isə onilliklər boyu davamlı investisiyalar tələb edəcək.
Alimlər Marsın terraformalaşdırılmasının mümkün olub-olmadığını göstərəcək tədqiqatların yol xəritəsini hazırlayırlar. İlk addımlardan biri atmosferi qızdırmaq üçün aerozolun püskürdülməsidir.
Layihə terraformalaşdırmanın dərhal icrasını nəzərdə tutmur, sadəcə bu imkanı açıq saxlayır. Reallaşma üçün onilliklərlə iş, böyük investisiyalar və beynəlxalq əməkdaşlıq lazımdır. Hazırda əsas vəzifə Qırmızı planetin suyu, iqlimi və geologiyası barədə çatışmayan məlumatları toplamaqdır.
Bizim.Media
