Partiya sədrindən sensasion iddia

“Biznesmen-deputatlar bazarda oturub kartoflarını satmalıdır”x9d

“Kiminsə haqqında siyasi sifariş olanda, Əli İnsanov kimi illərlə həbsxanada yatmalı olur”x9d

Sərdar Cəlaloğlu: “Fazil Mustafanın məntiqi ilə yanaşsaq, zorlama da, qatillik də leqallaşdırılmalıdır”x9d

ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu ölkə gündəmi ilə bağlı “Hürriyyət”x9d qəzetinə müsahibə verib. Moderator.az həmin müsahibənin ikinci hissəsini oxuculara təqdim edirik.

Əvvəli burda: //moderator.az/index.php?xeber=80698

-Yəni baş verən proseslərdə siyasi sifariş amili mövcud olmayıb?

-Xeyr. Həqiqət bundan ibarətdir ki, Azərbaycan iqtidarı öz daxilində siyasi müxalifəti olmayan iqtidardır. Təkpartiyalı siyasi sistemdə iqtidardaxili müxalifət ola bilməz. İ.Əliyev özü bəyan edib ki, bu şəxsləri işə sərəncam verib mən götürürəm, yenə də sərəncam verib mən azad edirəm. Belə bir sistemdə iş adamlarının dövlətdən asılılığı mütləqdir. Dövlət bu şəxslərə imkan yaradır ki, banklardan külli miqdarda pul götürsün. Mən gedib bankdan 5 manat pul istəsəm mənə verməzlər. 50 min sənəd istəyərlər. Amma bəziləri milyonlarla pulu çox asanlıqla götürə bilir. Çünki bankdakı onun qohumudur. Banka təqdim edilən sənədlər, zəmanətlər hamısı saxta və əsassızdır. Hökumətdəki əlaqələri ilə Nazirlər Kabinetindən çox asanlıqla lazımi sənədlər alırlar. Azərbaycanda biznes və siyasət iç-içə girib. Yəni bu ölkədə ayrıca biznes və ayrıca siyasət mövcud deyil. İstintaqa cəlb edilən sahibkarların siyahısına baxsanız görərsiniz ki, onları ailə üzvləri, yaxın qohumları hakimiyyətdə ən yüksək vəzifələrdə təmsil olunur. Azərbaycan kimi məmləkətdə kim inanar ki, bir qardaş dövlət komitəsinin rəhbəri olsun, digər qardaşı isə həbs etsinlər? Axı bu, mümkün olan iş deyil. Siyasətlə biznesin bacı-qardaş olduğu Azərbaycanda siyasi dəstəksiz iş adamı olmaq mümkün deyil.

-Azərbaycan reallığının daha hansı qəribəlikləri mövcuddur?

-Bu cür qəribəliklər yetərincədir. Məsələn, bazar iqtisadiyyatının əsas əlamətlərindən biri gəlirlərin paradoksal yerdəyişməsidir. Sosialimz iqtisadiyyatı planlı iqtisadiyyat idi. Kapitalizm iqtisadiyyatı isə plansız iqtisadiyyatdır və buna görə də qanunauyğun böhranlar dövrü keçirir. Iqtisadiyyatda təxminən 10-na yaxın bu cür böhranlar olub. 100 illik, 50 illik, 5 illik və s. böhranlar var. İstehlak, istehsal və s. kimi böhranlar da mövcuddur. Böhranların zəruri olaraq baş vermə səbəbi və müddəti var. Böhran olanda varlı insnalar kasıblaşırlar. Zərbə iş adamlarına, onların biznesinə və s. dəyir. Kasıb adamların isə bəlli bir qismi müəyyən işbazlıqla varlanır, bəzən milyonerə çevrilirlər. Buna gəlirlərin paradoksal yerdəyişməsi deyilir. Buna görə də cəmiyyət azad olur. Hər kəs bilir ki, heç kim əbədi olaraq milyoner deyil. Azərbaycanda isə əksinədir. Qlobal böhran baş verir. Iş adamları daha da varlanır, aşağı təbəqədəıki insanlar isə getdikcə daha da kasıblaşırlar. Azərbaycanda gəlirlərin paradoksal yerdəyişməsi olmur. Əksinə, gəlirlərin nəzarətli, planlı şəkildə bölüşdürülməsi inkişaf edir. Bu isə ifrat qütbləşmə əmələ gətirir. Səbəb isə bizneslə siyasətin birləşməsidir. Azərbaycanda siyasi dəstəksiz biznes, biznessiz isə siyasət yoxdur.

Deputatların, məhkəmələrin əksəriyyəti bizneslə məşğuldur. Ali Məhkəmədən dəfələrlə hakimləri çıxarıblar, prokurorları işdən azad ediblər və s. Lakin bu gün də hara baxsanız, hansı bara, restorana, kafeyə üz tutsanız onun arxasındna ya bir polis rəisi, ya bir prokuror, ya bir məhkəmə sədir, ya bir nazir, ya bir deputat çıxacaq. Hansı ki, Azərbaycan qanunları bunların bizneslə məşğul olmasını qadağan edir. Onların bir çoxu isə bu biznesi yaxın qohumlarının adına keçiriblər. Özləri hakimiyyətdədilər, hakimiyyətdən asılı olan müəyyən şərtləri yerinə yetirirlər,  aşağıda isə öz cinayət əməllərini həyata keçirirlər. Azərbaycanda biznesdə ən çox adı hallanana adamlar siyasi dəstəyə malik şəxslərdir. Bu baxımdan düşünmürəm ki, qeyd etdiyiniz məsələlər siyasi sifariş əsasında həyata keçirilib.

-O zaman sahibkarların birdən-birə həbs edilməsi nə ilə bağlıdır? Doğrudanmı ortadakı bunca qanunsuzluqlar birdən-birə fərq edildi və hökumət bu qanunsuzluqlarla mübarizənin zəruriliyini yalnız indi dərk etdi?

-Görünür, burda iki səbəb var. Birincisi, ola bilsin ki, burada Rusiya faktoru daha böyük rol oynayıb. Bildiyiniz kimi, həbs edilən, istintaqa çağırılan bəzi şəxslər Rusiya bankından külli miqdarda pul götürüb. Mənim məlumatıma görə, Rusiyadakı həmin bank bilavasiya Putinin himayəsindədir. Onlar bununla həmin banka çox böyük ziyan vurublar. O bankın tələbi əsasında bu həbslər reallaşıb. Həmin bank tələb edib ki, ona vurulan ziyan ödənilsin. Yəni bu həbslər Rusiyanın təkidi ilə reallaşıb. Rusiya təkid etsə bunlar öz qardaşlarını da həbs edərlər. Burda mübahisəli heç nə yoxdur.

İkinci səbəb isə bu ola bilər ki, bu adamlar dövlətin iqtisadi həyatı üçün həqiqətən də təhlükəli bir vəziyyət formalaşdırıb. Hakimiyyət nə qədər korrupsiyaya uğrasa da, dövləti müəyyən maliyyə vəsaiti hesabına idarə etməyə, müəyyən sahələrə müntəzəm vəsait ayırmağa məcburdur. Orduya pul ayrılmalı, həkimlərin, müəllimlərin maaşları verilməlidir və s. Lakin büdcədən pulu tamamilə oğurlayıblarsa, o zaman hakimiyyət xalq üçün nəzərdə tutulan cüzi vəsaiti də xalqa çatdıra bilmir. Belə olan halda ya hakimiyyət getməli, yaxud xalqla üz-üzə qalmalıdır. Ya da bu adamları məcbur etməlidir ki, götürdükləri pulları geri qaytarsınlar. Hər iki variant baş verən proseslərdə iqtidardaxili siyasi qruplaşmaların rolunun olmadığını təsdiq edir. Bu adamların qısa müddət ərzində azad edilməsi də göstərdi ki, doğrudan da bu məsələdə siyasi sifariş yoxdur. Çünki siyasi sifariş olanda Əli İnsanov kimi gedib illərlə həbsxanada yatmalı olursan.

-Bugünlərdə millət vəkili Fazil Mustafa belə bir təkliflə çıxış edib ki, məmurlara bizneslə məşğul olmağa icazə verilsin. O, qeyd edib ki, onsuz da məmurlar biznes fəaliyyəti ilə məşğuldurlar və hüquq bu məsələdə acizdir. Sizcə belə bir vəziyyətdə hüququ daha güclü etmək gərəkir, yoxsa qeyri-qanuni hallara azadlıq vermək?

-Bu, əsla qəbuledilməz bir şeydir. Onda yaxşı olar ki, bütün cinayətkarlıq leqallaşdırılsın. Məsələn, adamöldürmə, oğurluq, qulurluq və s-yə icazə verilsin. Çünki hökumət, mövcud qanunvericilik bu halların da öhdəsindən gələ bilmir. Əgər bir cinayətin, qanun pozuntusunun qarşısını almaq mümkün deyilsə və buna görə qanun dəyişdirilirsə, o zaman Cinayət Prosessual Məcəlləsinin bütün maddələri dəyişdirilməlidir. Kim kimi istəyir zorlasın, kim kimi istəyir öldürsün, əmlakını əlindən alsın və s. Onsuz da qanun bunların öhdəsindən gələ bilmir. Belə yanaşma olar? Bu, tamamilə yanlış bir şeydir. Adamdan soruşarlar ki, sən niyə bu qanunun işləməsinin qarşısını alan hallarla mübarizə aparmırsan? Niyə Amerikada, Avropada bir məmurun bizneslə məğul olmasına icazə verilmir? Məgər onlar buna icazə verə bilməz? Əgər sənin gücün çatmırsa, kənara dur, qoy gücü çatan gəlib problemi həll eləsin. Əgər siz idarəçiliyi həyata keçirə bilmirsinizsə, bacarmırsınızsa, o zaman qanunları niyə dəyişirsiniz ki? Azərbaycanda zəif bir iqtidar olsa və qanunlar işləməsə, bu, qanunları, konstitusiyanı ləğv eləmək üçün əsas sayılmalıdır? Sovet dönəmində qanunvericiliyə zidd olaraq bizneslə məşğul olan adamlar var idi. Onların hamısını məhkəməyə cəlb edir, həbs edir və ya güllələyirdilər. Sovetlər niyə qanunu dəyişmirdi ki? Onda gərək onlar da qanunu dəyişib bu cür hallara icazə verərdi. Nə qədər insan cinayətinin üstü açılanda özünü öldürürdü.

Qanunları sərtləşdirmək lazımdır. Əgər seçklər azad və dempokratik keçirilərsə, F. Mustafanın dediyi hallar da olmaz. Azərbaycanda bizneslə siyasət iç-içə olduğu üçün həmin iş adamları gedib deputat olurlar və sonra da sadəcə öz bizneslərinin idarə edilməsi ilə məşğul olurlar. Çünki qeyri-qanuni olaraq parlamentdə, hakimiyyətdə təmsil olunur və əldə etdikləri səlahiyyətdən öz bizneslərinin toxunulmazlığı və genişləndirilməsi üçün istifadə edirlər. Buna görə də bir çox biznesmenlər çox böyük pullar verib deputat mandatını alırlar.

-Deməli, hesab edirsiniz ki, problemin həlli azad və demokratik seçkidən keçir?

-Bəli. Əgər Azərbaycanda F.Mustafanın dediyi problem varsa, o zaman azad seçki keçirmək lazımdır. Heç bir biznes fəaliyyəti ilə məşğul olmayan, ancaq siyasətlə maraqlanan insanlar parlamentdə oturmalıdır. O insanlar ki, deputat olsalar da deputatlıq qabiliyyətləri yoxdur, deputatlıqla yox biznesləri ilə məşğuldurlar, onların həmin kresloda oturmaq haqları yoxdur. Qoy onlar bazarlarda oturub kartoşkalarını satsınlar. Deməli, əvvəlcə bazarda kartof satasan, pul yığasan və sonra da həmin pulu rüşvət verib mandat alasan, daha sonra parlamentdə oturub yenə də kartoşka satmaqda davam edəsən? Sonra isə qanunları dəyişmək haqqında düşünəsən? Qanunu dəyişəsən və bu adam həm parlamentdə oturmaq, həm də kartov satmaq hüququ əldə etsin? Belə şey olar? Bu, dövlətçilik şüurudur?

Bunun özü göstərir ki, Azərbaycanda hakimiyyət nəzarət mexanizminə malik deyil.

Seymur Əliyev