Moderator.az-ın müsahibi Strateji Planlaşdırma və Araşdırmalar İnstitutunun rəhbəri Azad Məsiyevdir.
- ABŞ
bir neçə dövlətdə hakimiyyət dəyşiriklərinə nail olub, son zamanlar Azərbaycanla bağlı Amerikada narahatçılıq
açıq müşahidə edilməkdədir. Sizin
fikirinizcə nə gözlənilir?
- Mən ABŞ-ın xarıcı dövlətlərdə
necə dövlət çevrişləri həyata keçirməsindən, metod və üsullardan danışım, sonra
bu sullarınıza aydınlıq gətirərəm. Hər hansı bir dövlətdə ABŞ-ın iqtisadi,
siyasi maraqları təmin olunmursa o halda Amerika rəsmilərinin razılığı əsasında
səfirlik və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (MKİ) müvafiq sturukturları təsdiqlənmiş
plan əsasında birgə hərəkətə keçirlər. Onlar arasında vəzifə bölgüləri aparılır
və rəsmi Vaşinqton tərəfindən, yəni bir
mərkəzdən idarə edilir. Öncə həmin dövlətin içtimai, siyasi, sosial, iqtisadi, dini,
mənəvi, milli tərkibi, xalqın milli ənənəsi və xüsusiyyət və.s öyrənilir, zəif
və həssas sahələr dəqiqləşdirilir. Əksər hallarda regiondan asılı olaraq
siyasi, insan haqları və demokratiya
problemləri üzərində dayanırlar. Bəzi hallarda kəşfiyyat orqanları tərəfindən
süni problemlər yaradılır, sonra həmin problemdən istifadə edərək həmin dövlətə
təziq edirlər. Birinci etap olqraq MKİ-nin
nəzdinə fəaliyyət göstərən beynəlxalq QHT-lər (insan haqları, demokratiya, mətbuat,
vicdan azadlığı və.s beynalxalq öhtəliklərin pozulması ilə əlaqədar bəhanələr
uydurulur) vasitəsi ilə çevriliş ediləcək
dövlətlə bağlı beynəlxalq içtimayyətdə mənfi
fikir formalaşdırılır. Bunun üçün nüfuzlu qəzetlərdə, kütləvi informasiya vasitələrində
tənqidi məqalələr və ölkə barədə tanınmış şəxslərin fikirlərini səsləndirirlər.
Növbəti etapda hansısa, dinləmələr, beynəlxalq konfranslar, tədbirlər keçirirlər,
sanksiyalarla və digər təzyiq formalı
çağrışlar edirlər. Hətta bu kampaniyaya BMT, Avropada fəaliyyət göstərən (ATƏT,
AŞ və.s) təşkilatlarda qoşulur. Bu cür
QHT-lər əvvəlcədən mərkəzin tapşırığına əsasən
hazırlanmış qərarları qəbul edirlər, sonra isə MKİ nəzarətində olan kütləvi-informasiya vasitələlərində
(TV, radiolar, qəzetlər, agentliklər, saytlar və.s) və bu təşkilatın təlimatı
ilə yerli və xarici kütləvi-informasiya
vasitələridə səsləndirirlər, bu istiqamətdə təbliğat quraraq ceviriliş ediləcək
dövlətlə bağlı mənfi fikirlər formalaşdırırlar. Bu cür gedişlər ABŞ-n xarici
siyasətinin əsas xəttini təşkil edir. Sonrakı etaplarda ABŞ həmin dövlətdəki səfirliyi
və kəşfiyyatın təxrıbatçı qurumları hərəkətə keçir. Belə ki, səfirlik hakim darələrə
təzyiq edir ki, aksiyalara maneçilik
olmasın, həmin quruplar ölkədə mitinq, küçə yürüşləri təşkil edən (bunlar siyasi
partiyalar, içtimai təşkilatlar, dini təşkilatlar və.s ola bilər) qurumlarla əlaqə
yaradılır, aksiyaların təşkilatçılarına maddi, mənəvi, texniki yardımlar edirlər.
Bununla yanaşı kəşfiyyat orqanlarının təxribatçı
qurupları hərəkərə keçirlər, onlar bir neçə istiqamətdə fəaliyət göstərirlər
, birinci qurup aksiya iştirakçıları ilə dövlət qurumları arasında qarşıdurma
yaratmağa, digər qurub isə bu qarşıdurmanı içtimayəşdirirlər, başqa bir qurup
isə bu qarşıdurmada qan tökülməsinə, mitinq iştirakçılarının kütləvi ölümü ilə nəticələnən əməliyyatlar həyata
keçirirlər. Bu proses o zamana qədər
davam edir ki, həmin dövlətdə xaos yaranır və
dövlətin idarə olunması itirilir.
Bundan sonra ABŞ rəsmiləri hərəkata keçir: konqresmenlər, senatorlar, siyasətçilər
və.s qurumların rəsmi bəyanatları səslənir. Bu kampaniyaya ABŞ-ın müttəfiqləri
qoşulur, nəhayət həmin dövlətdə rəngli-rəngsiz
inqılablar, öz nəzarət etdikləri “seçkini”x9d
keçirməyə nail olurlar. Nəticədə necə deyərlər,
klassik dövlət çevrilişi edirlər və öz maraqlarına uyğun şəxsi hakimiyətə
gətirirlər.
İndi Azərbaycanla bağlı məsələyə
aydınlıq gətirək. Bəli prezident İ.Əliyev rəsmi toplantılarda açıq şəkildə bəyan
edir ki, biz xarici siyasətimizdə dəyşiiklik
etməyəcəyik, xalqımızın maraqlarına uyğun gələn siyasət yürüdüləcək. Xalqımızın
və dövlətimizin marağı tələb edir ki, yaxın
qonşularımızla dostluq münasibəti qurulsun və bu istiqamətdə məqsədyönlü
işlərin görülməsi üçün müntəzəm olaraq danışıqlar aparılır. Bu mövqe ABŞ-ın
xoşuna gəlmədiyindən tələb edir ki, Azərbaycan Rusiya ilə düşmənçilik siyasəti
yeritsin, heç bir siyasi-iqtisadi münasibətlər qurulmasın, qısası, Qərbin Rusiyaya
qarşı sanksiyalarına qoşulsun. ABŞ-la münasibətlərimizin gərginləşməsi Azərbaycan
hakimiyyətinin müstəqil siyasət yütütməsidir, amerikalların tələbini qəbul etməyərək qonşumuz olan Rusiya ilə yaxınlıq etməyimizdir. Açığı, ABŞ tərəfinin səsləndirdiyi arqumentlər
(insan haqları, mətbuat azadlıqları, demokratiya, siyasi məhbuslar və.s) bəhanədən
başqa bir şey deyil. 1994-cü ildən bəri respublikamız
necə idarə edilibsə, elə də idarə olunur, görəsən indi dəyişən nədir.
Belə olan təqdirdə ABŞ yuxarıda qeyd etdiyim mexanizmiləri işə
salmalı olur. Bu günlərdə Amerikada nüfuzlu
QHT-lərin təşəbbüsü ilə Azərbaycanla bağlı keçirilən dinləmələr, ayrı-ayrı
tanınmış şəxslərin siyasi fikirləri qeyd etdiyim mexanizimlərin elemetlərindəndir.
Burada səslənən fikirlər, verilən təkliflər
MKİ-nin təlimatına uyğun aparılır, bu cürə tədbirlərin əhatə darəsi genişləndiriləcək,
Azərbaycanla əlaqədar beynəxalq təşkilatlar qarşısında mənfi rəy
formalaşdıracaq.
-Sizin fikirinizcə bu tendesiya davam edəcək, bəs
hakimiyyət buna
hazırdırmı?
- Hadisələrin təhlil göstərir ki, Azərbaycan tərəfinin qurduğu təbliğat kortbii aparılır, yalnız
daxili aditoriya üçündür, qarşı tərəfin təbliğatı isə beynəlxalq aditoriyaya
hesablanıb. Hələ ki, ABŞ tərəfindən rəsmi dövlət xadimləri açıq şəkildə mövqe
bildirmirlər. Belə olan təqdirdə bizim məmurlar niyə belə tələsik, reaksiyalar
verirlər. Bir növ Azərbaycanı ABŞ tərəfi siyasi provakasiyaya cəlb edir.
Əsilində onların bəyanatlarına, çağrışlarına, mətbuatda səslənən fikirlərə bizim
rəsmilərimiz deyil, QHT-lər, içtimayət
nümayəndələri cavab verməli idilər, bununla yanaşı içtimai reaksiyanın nümayiş etdirmək məqsədə uyğun olardı. Açıq
deyim, hakimiyyətin, siyasi rəhbərlərin deyə bilmədikləri fikirləri QHT-lər deməlidirlər.
Çox təsüflər olsun ki, QHT-iərə Dövlət Dəstəyi Şurası bu məsələdə gözləmə mövqeyi tutur. Bu məsələdə
şura içtimai təşkilatlarla birgə fəaliyyət qurmalı, dövlətimizin marağını
qorumalıdır. Eyni zamanda beynəlxalq içtimai rəyi öz xeyirimizə çevirmək üçün Diaspora
Komitəsi aktiv iş görməlidir, onlar isə
bir növ bu işlərdən xəbərsizdirlər, yatmış kimi görünürlər, ya da öz biznesləri
ilə məşğuldurlar. Bəlkə Siz bilirsiniz,
komitə ABŞ-ın təzyiqinə adekvat xaricdə diasporanı ayağa qaldıra bilibmi, beynəlxalq
içtimayyəti rəyi formalaşdırmaq üçün, hansısa tədbiri həyata keçiribmi, təbliğat
aparırlarmı, xüsusi ilə də Rusiyada. Axı bu təziqlər bizim Rusiya ilə münasibətlərimizdən
qaynaqlanır.
- Yuxarıda qeyd etdiyiniz ssenari
olduğu kimi Azərbaycanda həyata keçirilə bilərmi?
- Hadisələrin ilkin gedişi
göstərir ki, düymə basılıb, mexanızım işləməyə başlayıb. Bu məsələdə ABŞ-ın
strategiyası eynidir, ola bilsin taktikada dəyşiriklik edilsin. Metod və
üsullarda texniki dəyşiriklik edilsin, ümumilikdə nəticə eyni olur. Məsələn Misirdə, Liviyada, Tunis, Ukraynada metod və üsullar eyni idi. İndi yeni, daha təhlükəli
təxribatçı qurum yaradılıb, bu hamının tanıdığı İŞİD-dir. ABŞ lazım bilsə həmin
qurum (İŞİD) Azərbaycanda peyda olacaq, məqsdlərinə çatmaq üçün.
- Sizin fikirinizcə
hadisələr haçan sürətlənə bilər?
- Sualınıza birmənalı cavab vermək məsuliyyət tələb edir. Mən bu məsələdə
hadisələrin gedişini izləyərək ehtimal
irəli sürə bilərəm. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi ABŞ-dakı təşkilatlar Azərbaycanla
bağlı təziqlərini yenə də davam etdirərsə, bu təzyiqlərə Avropadakı təşkilatlar qoşularsa,
təziqlərin əhatə darəsi sürətlə genişlənərsə, onda demək olar ki, təxminən may ayınadək Bakıda gəgkinlik yarana bilər. Bu
halda ABŞ-ın fitfası ilə Avropa İdman
oyunlarının Azərbaycanda keçirilməsinə
mane olacaqlar və ya boykot etmək itəyəcəklər.
Əgər idman oyunları boykot edilərsə
bu halda artıq dünya içtimayyətində Azərbaycanla bağlı mənfi fikir formalaşmış
olacaq və sonrakı etapda təxribatçı dəstələr, sürətlə aranı qarışdıramağa nail ola bilər.
- Demək istəyirsəniz
ki, Ukrayna hadisələri Bakıda təkralana
bilər?
- Azərbaycanın rəhbəri
İlham Əliyev Yankoviç deyil, tamam fərqli rəhbərlərdir, prezident
İ.Əliyev mərhum Heydər Əliyev məktəbini keçib.
ABŞ rəsmiləri düyməni
basıbsa, yuxarıda izah etdiyim mexanizim
işə salınıbsa bu halda nəsə ola bilər, yəni məqsədlərinə çatmaq üçün bütün
vasitələri məqbul sayacaqlar. Çevrilişlər edilən Ərəb ölkələri və ya Ukrayna heç də Azərbaycandan zəif
dövlətlər deyil. ABŞ-ın hədələrindən, təzyiqindən yayınmaq üçün güclü müttəfiqə ehtiyacımız var. Hesab edirəm
ki, bu vəziyyətdə Azərbaycan Avrasiya İqtisadi Birliyinə daxil olmaqla ABŞ-ın hədələrindən yayına bilər, əks-təqdirdə qara bulud ilin
axırına kimi Azərbaycanın üstünü ala bilər.
