Azərbaycanda hava çirkliliyi məsələsi xüsusilə urbanizasiya və sənaye fəaliyyətinin sıx olduğu ərazilərdə daha kəskin şəkildə özünü göstərir. Statistik göstəricilər və ekoloji müşahidələrə əsasən bəzi bölgələr digərlərinə nisbətən daha yüksək çirklənmə səviyyəsi ilə fərqlənir.
Bizim.Media xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı ekoloq Sadiq Həsənov “demokrat.az”a bildirib ki, Azərbaycanda ən çox çirklənmiş ərazi Bakı-Abşeron yarımadasıdır:
"Çünki 150 illik neft və qaz hasilatı nəticəsində Bakı və Abşeron torpaqları neft məhsulları, lay suları, neftlə birlikdə çıxan qum və digər zəhərli maddələrlə həddindən artıq çirklənib.
Bu, eyni zamanda Xəzər dənizinə də aiddir. Xəzər dənizi də Bakı-Abşeronda çıxarılan neft hesabına kifayət qədər çirklənib. Bakı-Abşeron bölgəsi, o cümlədən Sumqayıt, həddindən artıq çirklənmiş zonadır. Eyni zamanda neft-qaz sənayesindən başqa, urbanizasiyanın sürətlə artması və əhalinin şəhərə köçməsi nəticəsində Bakı şəhəri ən böyük sənaye mərkəzi kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb.
Kanalizasiya şəbəkəsinin yetərli olmaması, avtomobil nəqliyyatının sayının həddindən artıq çox olması və müxtəlif kiçik obyektlərin tikilməsi nəticəsində şəhərdə hava keyfiyyəti kifayət qədər pisləşib. Xüsusilə PM 2,5 və PM 10 aerozollarının, eləcə də azot oksidlərinin konsentrasiyası yüksəkdir. Bakı şəhərində həm hava, həm dəniz, həm torpaq, həm də su resurslarının çirklənmə səviyyəsi olduqca yüksəkdir.
Xüsusilə Bakının göllərindən Zığ gölü, Masazır gölü və müəyyən qədər təmizlənmiş Böyükşor gölü vaxtilə həddindən artıq çirklənib. Çünki həm kanalizasiya sularının, həm də neft-qaz hasilatı zamanı yaranan lay sularının və digər çirklənmiş suların Zığ gölünə axıdılması həmin ərazilərin ekoloji vəziyyətini ciddi şəkildə pisləşdirib. Bu zonalara Bibiheybət, Balaxanı və Suraxanı da daxildir. Həmin ərazilərdə müəyyən təmizləmə işləri aparılsa da, neft-qaz çirklənməsi hələ də kifayət qədər qalmaqdadır".
Ekoloq deyib ki, kinci problemli bölgə kənd təsərrüfatı əraziləridir:
"Burada xüsusilə Sovet dövründə pestisidlərdən, əsasən də DDT-dən həddindən artıq istifadə olunması nəticəsində Salyan və Ucar rayonlarında böyük həcmdə qalıqlar toplanıb. Xüsusilə Kür-Araz bölgəsində kənd təsərrüfatı torpaqlarının geniş yayılması səbəbindən DDT-dən çox istifadə olunub. Sonradan bu maddələr xüsusi mərkəzlərdə toplanıb.
DDT-nin utilizasiyası mürəkkəb və çətin olduğuna görə həmin maddələr müəyyən ərazilərdə saxlanılıb ki, bu da torpaqların ciddi şəkildə çirklənməsinə səbəb olub. DDT və ümumilikdə pestisid problemi hələ də aktual olaraq qalır.
Çünki onun utilizasiyası üçün müxtəlif metodlar mövcuddur və həmin metodların tətbiqi istiqamətində yollar axtarılır. Bu, çox bahalı layihədir. Azərbaycanda bu maddələrin utilizasiyası üçün imkan yoxdur və proses xaricdə həyata keçirilir.
Bu da yüksək maliyyət tələb etdiyindən, hazırda həmin maddələr müxtəlif anbarlarda və saxlanma yerlərində utilizasiya növbəsini gözləyir. Son dövrlərdə onları sementlə qarışdıraraq yandırmaq yolu ilə utilizasiya etmək layihəsi həyata keçirilirdi. Lakin həmin layihənin nəticələri hələ məlum deyil. Buna görə də bu metodun effektiv olub-olmayacağı bilinmir".
O deyib ki, Azərbaycanda çaylar da ciddi şəkildə çirklənib:
"Kür və Araz beynəlxalq çaylardır. Onlar Azərbaycana həm Gürcüstan, həm də Ermənistan ərazisindən daxil olur və sənaye tullantıları ilə çirklənir. Kür-Araz hövzəsinin sularında müxtəlif metal qalıqları mövcuddur. Burada mis, molibden, dəmir, sink, xrom və nikel kimi metalların səviyyəsi yüksəkdir.
Bu barədə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin həm Gürcüstandan Azərbaycana daxil olan hissədə, həm də Araz çayının Naxçıvan ərazisindən keçən hissəsində apardığı müşahidələrdə qeyd olunur.
Daha çox çirklənən çaylardan biri də Oxçuçaydır. Bu çay da Azərbaycana digər ölkələrin ərazisindən daxil olur və tərkibi ciddi şəkildə çirklənir. Tovuzçay, Şəmkirçay, Gəncəçay və Kürəkçay da yüksək səviyyədə çirklənməyə məruz qalıb. Göllərdən isə Zığ gölü, Mazutlu gölü, Bülbülə gölü, Zabrat və Masazır gölləri həddindən artıq çirklənib.
Ümumilikdə Azərbaycanda, xüsusilə Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında çirklənmə səviyyəsi yüksək olaraq qalır", - deyə o fikrini yekunlaşdırıb.
Bizim.Media
