Tədqiqatçılar torpaq, bitki və yosun kimi təbii səthlərlə təmasın insan mikrobiomuna təsirini araşdırırlar. Tədqiqatlar göstərir ki, təbiətlə müntəzəm təmas dəridə mikrob müxtəlifliyini artıra və immun sisteminin tənzimlənməsinə töhfə verə bilər.
Bizim.Media xəbər verir ki, Finlandiya Ətraf Mühit İnstitutunun ekoloqu və təbiət sağlamlığı üzrə tədqiqatçısı Mira Qrönroos tərəfindən aparılan təcrübədə iştirakçılardan əllərini torpaq, torf və mamırla 20 saniyə ərzində ovuşdurmaları istənilib.
Kran suyu ilə yuyulduqdan sonra aparılan müayinələr əllərdəki mikroorqanizmlərin həm sayında, həm də müxtəlifliyində artım aşkar edib. Qrönroos qeyd edib ki, əllər təmiz görünsə də, mikrob quruluşunda əhəmiyyətli bir dəyişiklik müşahidə olunub.
Tədqiqatçıların fikrincə, müxtəlif mikroorqanizmlərin birgə mövcudluğu dəridəki mikrob balansının qorunmasına kömək edə bilər. Müxtəlifliyin artması xəstəlik törədən mikroorqanizmlərin dominant hala gəlməsini çətinləşdirə bilər.
BBC Türkcənin verdiyi məlumata görə, Finlandiyadakı Aurinkolinna körpələr evində uşaqların təbiətlə təmasının onların immun sistemlərinə təsiri ilə bağlı araşdırmalar aparılır. Uşaqlar gündə bir neçə saat ağac və kolların əhatəsində açıq havada vaxt keçirirlər; torpaqla oynayırlar, gölməçələrə girirlər və təbii materiallar toplayırlar.
Vahvistu layihəsinin bir hissəsi olaraq, uşaqların dərisi, tüpürcəyi və bağırsaq mikrobiomları, eləcə də qan və saç nümunələri üç il ərzində izlənilir.
Bu layihənin əsasını təşkil edən əvvəlki tədqiqatlarda, uşaq bağçalarına meşə torpağı və torf əlavə edilmiş və uşaqlar bu ərazilərdə 28 gün oynadıqdan sonra mikrob dəyişiklikləri araşdırılıb.
Meşə torpağı olan bağlarda oynayan uşaqların dərisində asfalt səthlərdə oynayan uşaqlarla müqayisədə bir il sonra daha yüksək mikrob müxtəlifliyi müşahidə olunub. Tədqiqat həmçinin potensial patogen mikroorqanizmlərin daha aşağı səviyyələrini aşkar edib.
Tədqiqatlar göstərir ki, təbiətlə təmas sadəcə dəridəki mikroorqanizmlərin dəyişdirilməsi ilə məhdudlaşmaya bilər.
Uşaqların mikrob müxtəlifliyi ilə zəngin torpaqla zəngin qumlu ərazilərdə oynadığı başqa bir tədqiqatda dəridə müəyyən bakteriya qruplarının müxtəlifliyində artım müşahidə edilib. Qan nümunələrində də immun sisteminin tənzimlənməsi ilə əlaqəli bəzi sitokinlərdə dəyişiklikləri göstərən dəyişikliklər aşkar edilib.
Tədqiqatçı Marja Roslundun işi tənzimləyici T hüceyrələri ilə qammaproteobakteriyalar adlanan müəyyən bir bakteriya qrupu arasında əlaqəyə işarə edib. T hüceyrələri immun reaksiyasının idarə olunmasında və balanslaşdırılmasında iştirak edir.
Lakin tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, təbiətlə təmasın ekzema, astma və ya allergiya kimi xəstəliklərin qarşısını aldığını hələlik demək olmaz. Qrönroos qeyd edir ki, mövcud tapıntılar bu cür immun sistemi pozğunluqlarının ehtimalının azaldığını göstərə bilər, lakin bunu təsdiqləmək üçün daha çox tədqiqata ehtiyac var.
Təbiətlə təmasın potensial təsirləri də yetkinlərdə öyrənilib. Bir araşdırmada iştirakçılardan qış aylarında qapalı məkanlarda tərəvəz yetişdirmələri istənilib.
Yüksək mikrob müxtəlifliyinə malik torpaqdan istifadə edən və bir ay ərzində bitkilərinə gündəlik qulluq edən iştirakçıların dərilərində bakteriya müxtəlifliyində artım müşahidə olunub. Eyni qrupda qan dövranında iltihab əleyhinə sitokinlərin səviyyəsi də yüksək olub.
Finlandiyadakı ofislərdə aparılan başqa bir araşdırmada iş yerlərinə canlı bitkilərdən hazırlanmış yaşıl divarlar quraşdırılıb. İki həftədən sonra işçilərin dərisindəki mikrob müxtəlifliyinin artdığı və bəzi iltihabla əlaqəli markerlərin səviyyəsinin azaldığı müəyyən edilib.
Tədqiqatçılar deyirlər ki, bu tapıntılar şəhərlərdə insanların təbiətlə daha asan əlaqə qura biləcəyi məkanların yaradılmasının vacibliyini vurğulayır.
Qrönroosa görə, bu, böyük dəyişikliklər tələb etməyə bilər. Ağaclara və bitkilərə toxunmaq, torpaqla işləmək və ya açıq havada təbii materiallarla qarşılıqlı əlaqə təbiətlə daha tez-tez əlaqə qurmağın sadə yolları kimi göstərilir.
Alimlər deyirlər ki, təbiətlə təmasın immun sisteminə təsir mexanizmini və onun uzunmüddətli sağlamlıq nəticələrini tam anlamaq üçün daha əhatəli tədqiqatlara ehtiyac var.
Bizim.Media
