Xəbər verdiyimiz kimi, Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi "Məşğulluq Strategiyasının həyata keçirilməsinə dair 2026–2030-cu illər üçün Tədbirlər Planı"na çərçivəsində peşə təhsili müəssisələrində müasir tələblərə uyğun sənaye yönümlü ixtisasların tədrisinin genişləndirilməsi planlaşdırılır.
Tədbirlər Planına əsasən, ilkin nəticə olaraq, yeni sənayeyönümlü peşə təhsili ixtisaslarının müəyyən edilməsi və tədrisin təşkili, yekunda isə sənaye sektorunun ixtisaslı kadrlarla təminatının gücləndirilməsi hədəflənir.
Bəs yeni proqramların hazırlanması gələcəkdə işsizliyin azalmasına və əmək bazarında kadr çatışmazlığının aradan qaldırılmasına real təsir göstərə bilərmi?
Təhsil eksperti Məzahir Məmmədli Bizim.Media-ya açıqlamasında bildirir ki, Azərbaycanda peşə təhsil mərkəzlərinə dövlət dəstəyi kifayət qədər artırılıb:
“Bir neçə peşə təhsil mərkəzini nümunə göstərmək olar ki, həmin mərkəzlərdə əmək bazarı üçün kifayət qədər kadr hazırlanır, bazarın tələblərinə uyğun tədris proqramları təsdiqlənib və bu proqramlar əsasında tədris aparılır.
Məsələn, Cəlilabad Peşə Təhsil Mərkəzində heyvandarlıq və kənd təsərrüfatı sahələri üzrə ixtisaslar tədris olunur. Lənkəran Peşə Təhsil Mərkəzində isə qaynaqçı, elektrik, avtomobil ustası, hibrid avtomobillərin təmiri üzrə mütəxəssislər hazırlanır.
Qəbələ Peşə Təhsil Mərkəzində turizm sahəsi üzrə bələdçilər və aşpazlar hazırlanır. Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən bir neçə peşə təhsil mərkəzində isə beynəlxalq səviyyəli sertifikat verilən, yüksək əməkhaqqı vəd edən ixtisaslar mövcuddur”.
Hansı sahələrin peşə təhsilini yaratmağa təcili ehtiyac var, onları öyrədən peşə məktəbi varmı?
Ekspertin sözlərinə görə, hazırda toxuculuq ustası, elektrik qaynaqçısı, soyuducu sistemlərin təmiri ustası, logistika və anbar idarəçiliyi, sənaye avtomatlaşdırılması, elektrik avtomobillərinin servisi kimi ixtisaslara ciddi tələbat var:
“Bərpa olunan enerji sahəsində də yeni ixtisaslar yaradılır. Xüsusilə Bakıdakı peşə təhsil mərkəzlərində günəş və külək enerjisi sistemlərinin quraşdırılması və istismarı üzrə mütəxəssislərin hazırlanması istiqamətində addımlar atılır.
Bir sözlə, peşə təhsil mərkəzlərində proqramlar yenilənir. Ancaq bu, hələ kifayət deyil. Çünki tədris prosesində müəyyən çatışmazlıqlar, maddi-texniki bazanın və tədris vəsaitlərinin yetərsizliyi hələ də qalmaqdadır. Bu problemlər kompleks şəkildə həll olunarsa, peşə təhsil mərkəzlərinin nəticələri daha da yaxşı olacaq.
Nəzərə alaq ki, ali təhsil müəssisələrində əmək bazarı üçün mütəxəssis hazırlanması bakalavr səviyyəsində dörd il çəkir. Peşə təhsil mərkəzlərində isə eyni bazarın tələbatına uyğun mütəxəssisləri 8 ay, 1 il və ya 1 il yarım ərzində hazırlayıb müəssisələrə göndərmək mümkündür”.
M.Məmmədli qeyd edir ki, beynəlxalq təcrübədə peşə məktəblərinin məzunları çox vaxt həmin məktəbi himayə edən və ya sponsorluq edən şirkətlərin sifarişi əsasında hazırlanır və birbaşa həmin müəssisələrdə işlə təmin olunurlar.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda da gələcəkdə böyük şirkətlərin bu prosesə cəlb edilməsi məqsədəuyğun olardı. Onlar öz maliyyələri hesabına ehtiyac gördükləri mütəxəssislərin hazırlanmasını təmin edə və sonradan həmin şəxsləri öz müəssisələrində işlə təmin edə bilərlər.
“Keçmişdə də peşə təhsili məktəblərinə marağı artırmaq üçün həvəsləndirici tədbirlər görülürdü. Məsələn, gənc mütəxəssislərə növbədənkənar mənzil verilməsi, çətin iqlim və ya ağır əmək şəraitində müəyyən müddət işləyən şəxslərin müxtəlif güzəştlərlə təmin olunması kimi stimullar tətbiq edilirdi. Xüsusilə dənizdə neft platformalarında, qazma qurğularında və digər ağır istehsalat sahələrində çalışan qaynaqçılar və digər mütəxəssislər üçün belə təşviq mexanizmləri mövcud idi. Belə mütəxəssislər mənzil növbəsinə yazılır, üç il işlədikdən sonra mənzillə təmin olunurdular”.
M.Məmmədlinin fikrincə, Azərbaycanda da zamanla bu cür modellərin tətbiqi müsbət nəticələr verə bilər. Çünki bu sahədə ixtisaslı kadrlara tələbat artıq kifayət qədər yüksəkdir.
Xatırladaq ki, sözügedən layihənin əsas icraçı orqanı Elm və Təhsil Nazirliyi, digər icraçıları isə İqtisadiyyat və Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi nazirlikləri olacaq.
Xədicə Paşayeva, Bizim.Media
