“O, dünyanın ən böyük tarixçisi ola bilərdi”x9dÂxa0 ”“ Elçibəy haqqında

xa024 iyun Azərbaycan Respublikasının ikinci prezidenti, mərhum Əbülfəz Elçibəyin anadan olduğu gündür. 1938-ci ilin bu günündə Ordubad rayonunun Kələki kəndində dünyaya gələn Əbülfəz Elçibəy adını Azərbaycan tarixinə həkk etmiş insanlar siyahısındadır.

Moderator.az mərhum prezident, alim, türkoloqxa0 Əbülfəz Elçibəyin anım günündə vaxtilə dünya siyasətinin aparıcı qüvvələri olan və hazırda dünyalarını dəyişən iki siyasi liderin, həmçinin iki alimimizin fikirlərini təqdim edir:

xa0

1979-1990-cı illərdə Böyük Britaniyanın baş naziri olan və bütün dünyada “dəmir ledi”x9d kimi tanınan MarqaretTetçer Elçibəylə görüşən liderlər siyahısındadır. O, Elçibəylə görüşdən sonra onun barəsində bunları deyib:

“Mən bu həyatda ilk dəfə Əbülfəz Elçibəy kimi xalqını sevən dövlət başçısı gördüm. O, neftinhərbarreliüçünbizimləmübarizəaparırdı, niyəbeləetdiyinisoruşandaisəcavabıbeləoldu: "Neftmənimdeyil, xalqımındır, mənonuhələbundansonrakıneçənəsillərədəçatdırmalıyam".

xa0

1991-1999-cu illərdə Rusiya Federasiyasına rəhbərlik etmiş BorisYeltsin də Elçibəylə görüşüb. Bu xatirə Elçibəyin dilindən deyilsə də, nəhəng Rusiya prezidentinin onun xarakterini necə dəyərləndirməsini ortaya qoyur:

“Sizə yaşadığım bir hadisəni danışım. MənimprezidentliyimdövründəbəzirusbalıqçılarıicazəsizolaraqAzərbaycansularınagirmişdilər. Təhlükəsizlikgüclərimiztərəfindənhəbsedilmişdilər. RusiyadövlətbaşçısıBorisYeltsinmənəzəngelədi. Hərzamankıalışqanlığıylaamiranədanışdı: “Həbsedilənbalıqçılarımızıdərhalazadedin”x9d. Məngüldüm, “BorisYeltsin, sənindimənimləRusiyaprezidentiolaraqdanışırsan, yoxsaköhnəyoldaşımkimizəngeləmisən?”x9d deyəsoruşdum. BorisYeltsinincavabıbeləoldu: “Rusiyanındövlətbaşçısıolaraqdanışıram!”x9d.

Cavabverdimki, “məndəAzərbaycanındövlətbaşçısıolaraqdanışıramvəsizinbalıqçılarıburaxmayacağıq! Başadüşdün?”x9d Bunudeyib, dəstəyiasdım. Azsonra, BorisYeltsintəkrarzəngelədi:
-Elçibəy, səndənköhnədostunolaraqxahişedirəm, balıqçılarıazadedin.
- Baxindioldu, Boris! - dedim.
Rusbalıqçılarınıazadetdik”x9d.

xa0

xa0

Mərhum akademik Ziya Bünyadovun da Elçibəy haqqında fikirləri çox maraqlıdır. O, Elçibəyin elmdən uzaqlaşmasına təəssüflənir:

"Əgər o, tarixelmiiləməşğulolsaydı, dünyanınənböyüktarixçisiolardı. O, böyükbirmədəniyyətdaşıyıcısıidi. Onungüclüxarizmasıolaninsanobrazıvaridi. Bəyhəddənartıqdinəbağlıbirinsanidi. O, milliiradənintəcəssümüidi. O, BMT-nindillərindənbirinintürkdiliolmasıideyasınıirəlisürmüşdü".

xa0

xa0

Kamil Vəli Nərimanoğlu isə onun barəsində ürəkdolusu danışır:

xa0

“Elçibəy kimi adamlar min ildə bir gəlir dünyaya. İnsanda peyğəmbərə xas səbir və düzlüyün olması, böyük bir dövlət təcrübəsi ortaya qoyması onu tarixdə əvəzsiz şəxsiyyətə çevirir. Azərbaycanda böyük bir tüstü, yanğın var. Bu tüstünün içində ən böyük ümid Elçibəyin məktəbidir. Türk dünyasında Əbülfəz Elçibəyi Atatürk qədər qiymətləndirirlər. Alimlərə, ziyalılara, siyasətçilərə Allah ömür versin ki, Elçibəyə olan borcumuzu geri qaytara bilək”x9d.

xa0

Hazırladı: Elmin Nuri