Qondarma rejim başçısının qondarma adı - Bako, yoxsa Bahadur?/ŞOK

Moderator.az isə qondarma rejimin qondarma başçısının bu həyasızlığına özünəməxsus şəkildə cavab axtarıb tapıb. Araşdırmalardan sonra öyrənmişik ki, iliniyinə - qanınadək, tarixinə, çoğrafiyasınadək saxta olan bu millətin nümayəndəsi olan Bako Saakyanın adı belə saxta imiş. Yəni o Bako deyil, Bahadur imiş. Özü də bunu deyən adam nəinki həyatdadır, bu tarixçəni bilən yüzlərlə, bəlkə də minlərlə adam varmış. Hətta ora qədər ki, Xankəndində yaşlı və orta nəslin nümayəndələri bu nəşəxor uşağın birdən - birə necə yüksək posta sahiblənməsinin təfərrüatlarını bilirlər, amma susmaqdan başqa çarələri yox...

Bakonun bu dünyaya necə gəlməsinin əsas şahidini - müsahibəmizin qəhrəmanını siz də tanıyın. Kazımov Temirxan Daşdəmir oğlu. 1953 - cü ildə Xankəndində anadan olub. Sabir küçəsi 15 saylı evdə yaşayıb. 

- O mənim qonşum olub. Bako Sabir küçəsi 23 - də anadan olub, daha doğrusu, orada yaşayıb. Bako Saakyanın bacısı mənim həmyaşıdım olub. Bacısından sonra onun 3 qardaşı dünyaya gəlib və hər üçü də bir neçə aylıqlarında tələf olublar. Bako Saakyan dünyaya gələndə rəhmətlik dayım Vəli Mamedov "Qorispolkom"un baş mühasibi idi, gəldi mənə dedi ki, Teymur, sənə bir iş tapşıracam. O zaman mənim cəmisi 7 yaşım vardı. Bildirdi ki, səni maşına qoyub xəstəxanaya aparacaqlar, sənə bir uşaq verəcəklər, sən o uşağı qucağına alıb gətirəcəksən Sara bibinin evinə. Sara bibi çıxacaq qarşına, sənə sual edəcək ki, nə versəm bu uşağı verərsən? Sən də deyərsən ki, 2 min manat. Adın da soruşacaq, onda deyərsən ki, adın Bahadur qoymuşam. Bir neçə gündən sonra həmin bu Bako Saakyanın atası Saakyan Saak Ayrapetoviç maşını qapımızda saxladı və mənə dedi ki, paltarını dəyiş, gedirik "roddom"a. Oturub getdik xəstəxanaya. İndi də yadımdadır ki, bir ağ xalatlı qadın, sonralar öyrəndim ki, tibb bacısı imiş, gətirib uşağı qucağıma verdi. Gəlib çıxdıq onların küçəsinə və maşını onların evinin qarşısında saxlayaraq aşağı düşdük. Sara bibi bizi qarşıladı və dedi ki, Temir, başına dönüm, nə versəm uşağı mənə verəsən? Mən də dedim 3 min. Dinməzcə 3 mini çıxarıb verdi.

- Elə ona görə o vaxt bir şillə də yedim dayımdan. (gülüşürük) Sara arvad soruşdu ki, bəs bu uşağın adı nədir? Dedim ki, Bahadur. 

- 88 - ci ilə qədər. Həmin vaxt bu hadisələr qızışandan sonra Bakıya köçməyə məcbur olduq. 

- Çox mehriban qonşuluğumuz olub. Hər Novruz bayramında Bakonun anası bizə xonça gətirərdi, sonra da anam o xonçaını dolduraraq aparıb qaytarardı. Biz də onların bayramlarında gedib gələrdik. Bir sözlə, aramızda kirvəlik yaranmışdı. Necə ki, xaçpərəstlərdə xaç atası deyilirdi, mən də onun aypara atası idim.(gülüşürük)

- Təkcə bizim küçədə deyil, bütün Xankəndində hamı bu əhvalatdan məlumatlı idi. Sabir küçəsində yaşayan ermənilər də, azərbaycanlıların da hamısı onun doğulandan sonra qucağımda gətirib anasına təhvil verdiyimi bilirlər. 

- Cüvəllağının biri idi. Bakonu küçədə və Xankəndində hamı nəşəxor, qumarbaz kimi tanıyıb. Məndə olan məlumata görə elə indinin özündə də köhnə vərdişlərindən imtina etməyib, yəni qumar da oynayır, nəşə də çəkir. Avaranın biri idi. Biz Xankəndindən çıxmaq ərəfəsində o Xankəndindəki ət kombinatının dəri aşılanan sexində dəri aşılayan fəhlə idi. Həmin sexin Şutnik Abo deyilən müdiri də nəşəxor olduğundan bir - biriylə yaxşı dil tapırdılar. Sonralar bir də eşitdim ki, hansısa yolla Bako Xankəndində hüquq məktəbin bitirib. İnstitutu bitirdikdən sonra Moskvadakı qondarma rejimin nümayəndəliyində işə girə bilib. Orada isə Dağlıq Qarabağda çox məhşur olan İsaqulovla tanış olub. İsqulovun özü isə Xankəndinin ən məhşur nəşəxoru olub və bunu da hamı bilir. Təsəvvür edin ki, 88 - ci də dəri aşılayan nəşəxor bir fəhlə 10 il sonra vəzifə pillələrində ildırım sürətilə irəliləyib və həm Xankəndində polis rəisi və KQB rəisi işləyib. 

- İsaqulov vaxtilə Muxtar Vilayətin prokuroru olub.

- Bəli. Sonradan da milis idarəsinin rəisi olub. Elə Bako İsaqulovla Moskavada yaxından tanış olublar və hər ikisi də nəşəxor olduqlarından yaxşıca dil tapıblar. Görünür, elə buna görədir ki, bu gün Bako Saakyanın sağ əli kimi bütün işləri qondarma rejimin aparat rəhbəri kimi İsaqulov görür.

- Dünyanın işinə baxın. Bu dünyada qalıb yaşaması üçün səbəbkar olan sizi kirvəniz vətənindən perik saldı. 

- O vaxt o kim idi ki? Məni əsas narahat edən o oldu ki, o sonradan zayılladı və durub utanmadan dedi ki, Dağlıq Qarabağda azərbaycanlılar yaşamayıb. Mən də ona xəbər göndərdim ki, səni qucağımda gətirib 3 min manata anana satdığım nə tez yadından çıxdı, ay nankor?

- İnanın ki, vaxtilə qonşu olduğumuz adamlardan kimisə təsadüfən dünyanın hanısa bölgəsində görəndə xəcalət çəkirlər və hamı Bakonu qucağımda anasına verdiyimi xatırladır. 

- Necə yəni olmayıb? Mən orada universamın müdiri olmuşam. Borc dəftərində hər ikisinin də adı vardı. Universam Xankəndində “obkom”x9dun arxasında idi. O vaxt Sərkisyan qorkom komsomolun katibi idi, Koçaryansa onun yanında şöbə müdiri idi. Sonra Sarkisyan obkoma şöbə müdiri gələndə Koçaryan onun yerinə keçdi. Koçaryan ondan diribaş oldu və qısa zamanda partiya təşkilat katibi getdi, az sonra isə “Krunk”x9d yarandı və ora sədr təyin olundu.

- Bu saat Xankəndində 21 min əhali qalıb. Sovetlər dönəmində orada azərbaycanlılarla birlikdə 50 min əhali yaşayırdı. İndi əhalinin yarıdan çoxu köçüb gedib. Dağlıq Qarabağın rayonlarında isə demək olar ki, yaşayış yoxdur, tək - tük məskunlaşma var. 

- Çox yaxşı tanıyıram. Flora xanımın anası bizim məktəbdə müəllimə olub. Özü də bizim məktəbdə oxuyub, sonradan qayıdıb gəlib o da müəllimə işləyib. Onun rəhmətlik həyat yoldaşı Şirin Mirzəyev mənim çox yaxın dostum olub. Şirin çox yaxşı insan olub, nəinki yaxşı, əvəzolunmaz adam olub. Mənə də həddindən artıq köməklikləri dəyib. 

- Ramil Usubov bizim ağsaqqalımızdır. O əvvəllər Şuşada Milis Şöbəsində müavin işləyirdi, sonradan Xankəndində "upravleniya"nın müavini oldu. Təkcə Xankəndində deyil, Dağlıq Qarabağda hələ o vaxtlar çox sayılan, seçilən insan idi. O Xankəndində olduğu dönəmdə azərbaycanlılar çox rahat yaşayıblar və o hər zaman azərbaycanlıların qayğısına qalıb, onların aşağılanmasına imkan verməyib.