Rusiya 2026-cı ilin aprel ayından etibarən postsovet ölkələrinin vətəndaşları üçün “istedad vizası” adlandırılan yeni bir miqrasiya mexanizmi tətbiq etməyə hazırlaşır. Proqram elm, idman, incəsənət və digər sahələrdə fərqlənən gənclərin Rusiyaya cəlb olunmasını hədəfləyir. Proqram çərçivəsində seçilmiş şəxslərə uzunmüddətli yaşayış və işləmək imkanı verilir, müraciət prosedurları sadələşdirilir və bəzi hallarda dil tələbləri arxa plana keçirilir.
Ekspertlər bu addımı Rusiyanın kadr çatışmazlığı problemlərinin yüksək şəkildə həlli kimi qiymətləndirir.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Aİ miqrasiya siyasətini SƏRTLƏŞDİRDİ
Başqa sözlə, “istedad vizası” təşəbbüsü postsovet məkanında yüksək ixtisaslı kadrlar uğrunda rəqabətin yeni mərhələyə keçdiyi deməkdir. Məlum məsələdir ki, keyfiyyətli təhsil, karyera perspektivi, yaradıcılıq və elmi fəaliyyət üçün real imkanlar və dövrlə ayaqlaşan qonorar olmasa, istedadlı şəxsləri ölkədə saxlamaq mümkün deyil. Bunu əsas tutan, daha doğrusu bu fürsətdən istifadə edən Rusiya həmin narazı gənclərə “qucaq açmaq” fikrindədir. Təbii ki, belə qərarlar kütləvi miqrasiyanı yox, seçilmiş və ixtisaslı kadrların köçünü stimullaşdırır.
Lakin bu təşəbbüs region ölkələri, xüsusilə də Azərbaycan üçün potensial “beyin axını” risklərini yenidən gündəmə gətirir. Narahatlığa əsas varmı?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlama verən millət vəkili Azər Allahverənovun sözlərinə görə, Rusiya hələ pandemiya dönəmində bəyan etmişdi ki, miqrasiya siyasətində yeniliklər olacaq:
“Başlıca məqsəd qanunsuz miqrasiyanın qarşısının alınması və effektiv miqrasiya sisteminin yaradılması kimi izah olunurdu. Amma əsas niyyət miqrasiya prosesini çox faydalı etmək idi. Bir tərəfdən əməkçi miqrantlarla bağlı qanunlar sərtləşdirdi, bir sıra yeni qanun qüvvəyə mindi. Bu da Rusiyanı işçi miqrantlar üçün cəlbedici etmədi. Hazırda statistik göstəricələr kəskin düşüb. Əgər vaxtilə ilk üçlükdə Mərkəzi Asiya dövlətlərindən gələn miqrantlar idisə, indi onlar da 10-15 il bundan əvvəlki kimi Rusiyanın əmək bazarlarında işləməkdə israrlı deyillər”.
Millət vəkili diqqətə çatdırdı ki, Rusiya bu vəziyyəti öz xeyrinə dəyərləndirir və boşluğu yüksək ixtisaslı miqrantlarla doldurmağa çalışır.
“İstedad vizası vasitəsilə vaxtilə özünün yaşadığı “beyin axını”nı əvəzləməyə çalışır. Xüsusən də 2022-ci ildə Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan sonra minlərlə yüksək ixtisaslı, istedadlı şəxs Rusiyanı tərk edib, xarici ölkələrə yerləşdi. Təkcə İT sahəsində 1 ildə 150000-ə qədər mütəxəssis ölkədən getdi. Ona görə də Rusiya düşünür ki, əgər bu prosesin qarşısını ala bilməyəcəksə, o zaman öz ölkəsinə intelektual köçə şərait yaratsın. Bunu da müxtəlif şirnikləndirici proqramlar vasitəsilə edir ki, “istedad vizası” onlardan biridir”.
Rusiyanın bu hiyləgər niyyətinin nə dərəcədə uğurlu olacağına gəlincə...
A.Allahverənov vurğulayıb ki, lokal dərəcədə müsbət nəticələr əldə oluna bilər, amma qlobal səviyyədə intelektual boşluğun doldurulmasında uğurlu görünmür. Şübhəsiz ki, “istedad vizası”ndan yararlanmaq istəyənlər olacaq, amma kütləvi axın gözlənilmir.
Millət vəkilinin sözlərinə görə, Azərbaycan üçün də müəyyən mənada risk faktoru ola bilər.
“Hazırda Azərbaycan gənclərinin daha çox Avropa ölkələrinə meyl etdiyini nəzərə alsaq, Rusiyaya geniş köç ehtimal edilmir. Bu gün gənclərimiz daha çox Türkiyədən başlayaraq Avropa ölkələrinə təhsil üçün üstünlük verirlər. Eləcə də orada əmək fəaliyyəti ilə məşğul olub, qalmaq istəyirlər. Rusiya azərbaycanlıların daha çox ticarət məqsədilə seçdiyi ölkə olub, istedadlı gənclər isə öz potensialını qərb ölkələrində realizə etməyi düşünürlər”.
Şəfiqə Şəfa, Bizim.Media
