Fars körfəzi ərəb monarxiyalarının İrana münasibətdə uzun illər davam edən “ehtiyatlı neytrallıq” strategiyası çat verib.
Bizim.Media xəbər verir ki, regionun enerji obyektlərinə qarşı bir sıra dağıdıcı hücumlardan sonra Körfəz Ərəb Dövlətlərinin Əməkdaşlıq Şurasına (KƏDƏŞ) daxil olan ölkələr birbaşa təhdid dilinə keçərək, ABŞ və İsrailin hərbi kampaniyasını dəstəkləməyə hazır olduqlarına işarə verirlər.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan, Ər-Riyadda keçirilən fövqəladə görüşdə vasitəçi qismində çıxış edərək bildirib ki, ərəb paytaxtları Tehrana “son xəbərdarlıq” ediblər.
Fidanın sözlərinə görə, region liderlərinin qəzəbinə səbəb İranın mülki və iqtisadi infrastruktura zərbələr endirməklə onların suveren statusuna məhəl qoymamasıdır.
“Körfəz ölkələri dəfələrlə vurğulayıblar ki, onlar bu münaqişənin tərəfi deyillər və öz hava məkanlarının İrana hücumlar üçün istifadəsinə icazə verməyəcəklər. Lakin Tehranın davam edən aqressiyası onları bu mövqeyi yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edir”, — Türkiyə XİN başçısı qeyd edib.
Ən sərt açıqlamanı Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan verib. O vurğulayıb ki, Krallıq Tehranın dialoqa getmək istəməməsinə cavab olaraq “hərbi müdaxilə” hüququnu özündə saxlayır.
Ər-Riyaddakı əhval dəyişikliyinin əsas göstəricisi Pentaqonla Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə naziri Xalid bin Salman arasında aparılan gizli danışıqlar barədə xəbərlər olub. Vəziyyətlə tanış mənbələrin məlumatına görə, Ər-Riyad ABŞ-a Taifdə yerləşən “Kral Fəhd” aviabazasına giriş verməyə razılıq verib.
Bu qərarın regionun təhlükəsizlik arxitekturası üçün kritik əhəmiyyəti var. Birincisi, bazanın ölkənin qərbində yerləşməsi onu İranın “Şahed” tipli kamikadze dronları üçün daha az həssas edir. Üstəlik, Taif Qırmızı dənizdə əsas liman olan Ciddəyə yaxın yerləşir və Hörmüz boğazının faktiki blokadasından sonra onun əhəmiyyəti dəfələrlə artıb.
Ekspertlər bu addımı Ər-Riyad və Dohanın ABŞ prezidenti Donald Trampı İrana zərbə endirməkdən çəkindirmək cəhdlərinin sonu kimi qiymətləndirirlər. Münaqişənin 28 fevralda başladığı ilk günlərdə ərəb ölkələri öz ərazilərindəki Amerika bazalarının istifadəsini bloklayırdılarsa, üç həftə davam edən fasiləsiz atəş onların hesablamalarını dəyişib.
Bu “müharibə kölgəsi”ndən ən çox vasitəçi rolunu qorumağa çalışan ölkələr zərər görüblər.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri münaqişənin əvvəlindən bəri 338 ballistik raketi və 1700-dən çox dronu ələ keçirib. Qətər isə fəal vasitəçilik etməsinə baxmayaraq, İran raketlərinin hədəfinə çevrilib. Ras-Laffan neft emalı zavoduna endirilən zərbə nəticəsində bərpası 5 ilə qədər çəkəcək güclər sıradan çıxıb. Bu isə Qətərdə qaz hasilatını 17 faiz azaldacaq.
Uzun müddət Körfəz monarxiyaları tarixə “Qərbin müsəlman qonşuya qarşı müttəfiqləri” kimi düşməkdən çəkinirdilər. Lakin İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) suveren obyektlərə birbaşa hücumları bu tabunu dağıdıb.
Bununla belə, hərbi ekspert Heşam Alqanam qeyd edir ki, sərt ritorikanın arxasında “incə balans” gizlənir. Səudiyyə Ərəbistanı hələ də Tehranla gizli rabitə kanallarını açıq saxlayır və tammiqyaslı regional müharibədən yayınmağa ümid edir.
Körfəz liderləri üçün əsas sual təkcə müharibənin necə başa çatacağı deyil, həm də “müharibədən sonrakı nizam”ın necə olacağıdır. Ər-Riyad Taifdəki bazanı amerikalılara verməklə presedent yaradır: qonşulara qarşı aqressiya artıq cəzasız qalmayacaq və görünür, 2023-cü ildə Çin vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşma real münaqişə sınağından çıxa bilməyib. (Haqqin.az)
Bizim.Media
