Avropa İttifaqı növbəti dəfə Ermənistanda möhkəmlənmək üçün yeni mexanizm işə salır. Belə ki, Brüssel respublikada seçkilər ərəfəsində guya “hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə” məqsədilə “sürətli reaksiya qrupu” göndərmək qərarına gəlib.
Bizim.Media xəbər verir ki, Aİ diplomatiyasının rəhbəri Kaya Kallasın bəyanatında vurğulanır ki, bu addım Ermənistan hakimiyyətinin müraciəti əsasında atılır. Lakin məsələ burasındadır ki, bu təşəbbüs texniki yardım görüntüsü altında Avropa Birliyinin Ermənistanın daxili siyasi proseslərinə təsir imkanlarını genişləndirmək cəhdi kimi də görünür.
Son illər Qərb siyasi leksikonunda tez-tez işlədilən “hibrid təhdidlər” anlayışı kifayət qədər elastik və sərhədləri qeyri-müəyyən termindir. Bu çərçivəyə kibertəhlükələr, informasiya kampaniyaları, media manipulyasiyası, hətta seçki proseslərinə mümkün təsirlər daxil edilir. Kağız üzərində bu, təhlükəsizlik tədbiri kimi təqdim olunsa da, praktikada belə missiyalar çox zaman istənilən siyasi prosesə xarici nəzarət üçün rahat alətə çevrilir. Yəni istənilən narazılığı, istənilən informasiya axınını, istənilən rəqib təsiri “hibrid təhlükə” adı altında çərçivələmək mümkündür.
Ermənistan üçün yaxın seçkilər, əlbəttə, daxili siyasi sabitlik baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ölkə son illərdə həm siyasi transformasiya, həm də regiondakı yeni reallıqlara uyğunlaşma mərhələsindən keçir. Amma bu o demək deyil ki, xarici mərkəzlərin seçkiöncəsi “yardımı” avtomatik olaraq xeyirli və neytral sayılmalıdır. Əksinə, belə həssas mərhələdə Qərbin artan fəallığı Ermənistanın siyasi həyatında təsir balansını daha da poza və yerli institutları xarici dəstəyə daha çox bağlı vəziyyətə sala bilər.
Burada əsas sual budur: Aİ həqiqətənmi sadəcə məsləhət və texniki dəstək vermək istəyir, yoxsa proseslərə dolayı siyasi istiqamət verməyə çalışır? Xarici oyunçuların “institusional dəstək” adı altında iştirak etdiyi bir çox nümunə göstərib ki, sərhəd çox incədir. Bir tərəfdən şəffaflıq, kibertəhlükəsizlik, strateji kommunikasiya kimi şüarlar səslənir, digər tərəfdən isə ölkənin daxili siyasi məkanına nüfuz artırılır. Bu baxımdan Aİ-nin missiyası yardım görüntüsü ilə siyasi mövqe qazanmaq cəhdi kimi də qiymətləndirilə bilər.
Cənubi Qafqazın özü isə heç də eksperiment meydanı deyil. Bu region ənənəvi olaraq müxtəlif güc mərkəzlərinin maraqlarının toqquşduğu həssas geosiyasi məkan olub. Ermənistanın Rusiya ilə uzun illər formalaşmış siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik və humanitar əlaqələri fonunda Aİ-nin ardıcıl şəkildə yeni platformalar yaratması regionda təsir dairələrinin yenidən bölüşdürülməsi cəhdini xatırladır. Brüssel bunu nə qədər “demokratiyaya dəstək” kimi qələmə verməyə çalışsa da, reallıqda bu addımlar böyük güclər arasında rəqabətin alətinə çevrilir.
Rəsmi Moskva hələlik ümumi diplomatik dildə region ölkələrinin öz kursunu müəyyən etmək hüququndan danışır. Lakin aydındır ki, Ermənistan ətrafında Qərb fəallığının artması Rusiyada diqqətlə izlənilir. Çünki burada söhbət təkcə seçkilərdən və ya kibertəhlükələrdən getmir; məsələ həm də regionda siyasi təsir uğrunda mübarizədən gedir.
Brüsselin addımını yumşaq təhlükəsizlik, seçki müdafiəsi və strateji kommunikasiya kimi anlayışlarla bəzəməsi onun mahiyyətini tam dəyişmir. Əgər missiya həqiqətən yalnız texniki və məsləhətçi xarakter daşıyacaqsa, bunun sərhədləri maksimum dərəcədə aydın olmalıdır. Əks halda, Ermənistanda daxili siyasi proseslərə xarici təsir barədə suallar daha da artacaq. Xüsusən də seçkiöncəsi dövrdə belə missiyaların fəaliyyəti cəmiyyətin bir hissəsində legitimlik yox, şübhə yarada bilər.
Sonda ortaya belə mənzərə çıxır: Aİ Ermənistana guya sabitlik və dayanıqlılıq gətirmək üçün yeni missiya göndərir, amma əslində regionda siyasi mövqelərini dərinləşdirir. Ermənistan isə bu prosesdə yardım alan tərəfdən çox, böyük güclərin rəqabət xəttində yerləşən növbəti meydançaya çevrilmək riski ilə üz-üzə qalır. Buna görə də bu təşəbbüsə romantik “demokratiya dəstəyi” prizmasından yox, sərt geosiyasi reallıq fonunda baxmaq daha doğru olar. (Mİnval.az)
Bizim.Media
