Azərbaycanda özəl klinikalara müraciət edən vətəndaşların sayı az deyil. Kimi müayinə üçün, kimi əməliyyat, kimi də stomatoloji və estetik xidmətlərdən yararlanmaq məqsədilə yüzlərlə, bəzən minlərlə manat ödəyir. Ancaq hər zaman gözlənilən nəticə əldə olunmur. Bəzən pasiyentə vəd edilən xidmət göstərilmir, əlavə ödəniş tələb olunur, yaxud müalicənin keyfiyyəti ilə bağlı ciddi narazılıq yaranır.
Belə hallarda ən çox verilən sual budur: “Özəl klinikaya ödədiyim pulu geri ala bilərəmmi?”
Bizim.Media xəbər verir ki, lent.az özəl tibb müəssisələrində xidmətlərdən narazı qalan vətəndaşların hüquqlarını, ödənişlərin hansı hallarda geri tələb edilə biləcəyini və Azərbaycanda şikayət mexanizmlərini araşdırıb.
Pul ödəmisinizsə, klinika istədiyi kimi davrana bilməz
Özəl klinika ilə pasiyent arasında ödənişli tibbi xidmət münasibəti yarandıqda tərəflərin hüquq və öhdəlikləri mövcud olur. Azərbaycanın “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” qanunu xidmətin keyfiyyəti, istehlakçının məlumatlandırılması və hüquqlarının qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Tibbi xidmətlərə isə əlavə olaraq səhiyyə qanunvericiliyinin xüsusi tələbləri tətbiq olunur.
Məsələn, vətəndaş müəyyən laborator analiz üçün ödəniş edib, lakin analiz aparılmayıbsa, göstərilməyən xidmətə görə ödənilən məbləğin qaytarılmasını tələb etmək üçün əsas yaranır. Eyni zamanda, müqavilədə nəzərdə tutulan xidmət tam göstərilməyibsə və ya razılaşdırılmış şərtlər pozulubsa, pasiyent müvafiq hüquqi tələb irəli sürə bilər.
Müalicə nəticə vermədisə, pul qaytarılmalıdır?
Burada çox mühüm fərq var.
Tibbi xidmətin nəticəsindən narazı qalmaq həmin xidmətin mütləq keyfiyyətsiz göstərilməsi demək deyil. Çünki hər bir müalicə və əməliyyatın nəticəsi xəstənin sağlamlıq vəziyyətindən, tibbi risklərdən və digər amillərdən asılıdır. Məsələn, həkim müalicəni tibbi standartlara uyğun aparıbsa, lakin xəstənin vəziyyətində gözlənilən yaxşılaşma baş verməyibsə, bu fakt təkbaşına pulun geri qaytarılması üçün kifayət etməyə bilər.
Amma yanlış tibbi müdaxilə, razılaşdırılmamış xidmət, peşəkar tələblərin pozulması və ya başqa hüquq pozuntusu sübuta yetirilərsə, ödənişin qaytarılması və dəymiş zərərin ödənilməsi məsələsi gündəmə gələ bilər.
Stomatoloqa pul ödəmisiniz, dişiniz yenidən problem yaradıb
Azərbaycanda stomatoloji xidmətlər üzrə narazılıqların səbəbləri arasında plombun qısa müddətdə sıradan çıxması, protezlərin uyğun gəlməməsi və implantlarla bağlı problemlər də ola bilər. Tutaq ki, pasiyent diş protezi üçün 1 500 manat ödəyib. Hazırlanan protez razılaşdırılmış xüsusiyyətlərə uyğun deyil və istifadəsi mümkün olmur.
Belə vəziyyətdə pasiyent qüsurun aradan qaldırılmasını, xidmətin yenidən göstərilməsini, qiymətin azaldılmasını və ya qanuni əsaslar olduqda müqaviləyə xitam verilərək pulun qaytarılmasını tələb edə bilər. Lakin qüsurun həqiqətən tibbi xidmətin keyfiyyəti ilə bağlı olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün müstəqil mütəxəssis rəyi lazım gələ bilər.
Əməliyyatdan əvvəl bir qiymət, sonra başqa məbləğ tələb olunursa...
Özəl klinikalarda mübahisə yarada bilən məsələlərdən biri də əlavə ödənişlərdir. Məsələn, pasiyentə əməliyyatın 3 000 manata başa gələcəyi bildirilib, lakin sonradan əlavə xidmətlər üçün daha 800 manat tələb olunub. Belə vəziyyətdə əsas məsələ ilkin razılaşmanın şərtləri və əlavə xidmətlərin hansı əsasla göstərilməsidir.
Pasiyent qiymətlər, tibbi müdaxilənin mahiyyəti və mümkün əlavə xərclər barədə əvvəlcədən məlumatlandırılmalıdır. Razılaşdırılmamış ödənişlərlə qarşılaşdıqda klinikadan yazılı izahat və xərclərin detallı siyahısını tələb etmək mümkündür.
Çekiniz yoxdursa, hüququnuzu müdafiə edə bilərsinizmi?
Ödəniş qəbzi, müqavilə və tibbi sənədlər mübahisə zamanı əsas sübutlar sırasındadır. Lakin çekin olmaması hüququn müdafiəsini tamamilə mümkünsüz etmir. Bank köçürməsi, kart əməliyyatı, klinika ilə yazışmalar, elektron qeydiyyat məlumatları, analiz cavabları və digər sənədlər xidmətin göstərildiyini və ödəniş edildiyini təsdiqləməyə kömək edə bilər. Buna görə pasiyentlərə bütün tibbi sənədlərin, ödəniş məlumatlarının və klinika ilə yazışmaların surətlərini saxlamaq tövsiyə olunur.
Klinika pulu qaytarmaqdan imtina edirsə, hara şikayət etməli?
İlk növbədə klinikanın rəhbərliyinə yazılı müraciət etmək məqsədəuyğundur. Ərizədə göstərilmiş xidmət, ödənilən məbləğ, narazılığın səbəbi və konkret tələb qeyd edilməlidir. Tibbi xidmətin keyfiyyəti və özəl tibb müəssisəsinin fəaliyyəti ilə bağlı şikayət Səhiyyə Nazirliyinin Analitik Ekspertiza Mərkəzinə təqdim edilə bilər. İstehlakçı hüquqlarının pozulması ilə bağlı isə Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyinə müraciət edilə bilər. Şikayət nəticə vermədikdə vətəndaşın məhkəməyə müraciət etmək hüququ da var.
Təkcə xidmət haqqını deyil, əlavə zərəri də tələb etmək mümkündürmü?
Qanunvericilik müəyyən hallarda keyfiyyətsiz xidmət nəticəsində dəymiş maddi və mənəvi zərərin ödənilməsinə imkan verir. Məsələn, tibbi səhv nəticəsində pasiyent əlavə müalicəyə ehtiyac duyubsa, həmin xərclərin qarşılanması məsələsi qaldırıla bilər. Ancaq tibbi səhv, yaranmış zərər və onların arasındakı səbəb-nəticə əlaqəsi sübut edilməlidir. Bunun üçün tibbi sənədlər və ekspert rəyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mənəvi zərərin məbləği isə mübahisənin hallarından asılı olaraq məhkəmə tərəfindən müəyyən edilə bilər.
“Ödənilən pul geri qaytarılmır” yazılıbsa, nə etməli?
Bəzi xidmət müqavilələrində ödənilmiş vəsaitin heç bir halda qaytarılmayacağına dair şərtlər ola bilər. Lakin belə qeyd klinikanı qanunla müəyyən edilmiş bütün məsuliyyətdən azad etmir. İstehlakçının qanuni hüquqlarını məhdudlaşdıran müqavilə şərtləri etibarsız sayıla bilər. Bu səbəbdən pasiyent yalnız müqavilədə həmin ifadənin yazılmasına görə qanuni tələbindən imtina etməməlidir.
Azərbaycanda özəl klinikada göstərilən xidmətdən narazı qalan vətəndaş müəyyən hallarda ödədiyi pulun tam və ya qismən qaytarılmasını tələb edə bilər. Lakin bunun üçün sadəcə narazılıq deyil, müqavilə şərtlərinin pozulması, xidmətin göstərilməməsi və ya keyfiyyət qüsuru kimi hüquqi əsaslar olmalıdır.
Ən vacib məqam isə budur: klinikaya ödədiyiniz məbləğdən asılı olmayaraq, müqaviləni, qəbzi və tibbi sənədləri qoruyun. Çünki mübahisə yarandıqda pulunuzu geri almaq üçün ən güclü vasitə məhz sübutlarınız olacaq.
Araşdırma “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanunun 9, 11 və 12-ci maddələri, istehlakçı hüquqları üzrə rəsmi izahlar və Səhiyyə Nazirliyinin özəl klinikalara nəzarətlə bağlı açıqlaması əsasında hazırlanıb.
Bizim.Media
